Song Chi: DẠY TRẺ EM NHƯ THẾ NÀY SAO?

Dạy trẻ em như thế này sao?

Song Chi

Theo Báo Người Việt

“Ở với ai? Với bà. Bà gì? Bà ngoại. Ngoại gì? Ngoại xâm. Xâm gì? Xâm lăng. Lăng gì? Lăng bác. Bác gì? Bác Hồ. Hồ gì? Hồ ao. Ao gì? Ao cá. Cá gì? Cá quả. Quả gì? Quả đấm.”

Ðây không phải là những câu đồng dao vớ vẩn trẻ con hát nghêu ngao ngoài đường nữa mà đã được đưa vào cuốn “Ðồng dao dành cho trẻ mầm non” tập 6, do nhà xuất bản Mỹ Thuật và công ty Văn Hóa Ðình Tị phát hành.

Còn nữa, một bài khác:

“Ông Nhăng mà lấy bà Nhăng/Ðẻ được con rắn thằn lằn cụt đuôi/ Ông Nhăng bảo để mà nuôi/ Bà Nhăng đập chết đem vùi đống tro/Ông Nhăng bảo để mà kho/ Bà Nhăng đập chết đem cho láng giềng/ Có kho thì kho với riềng/Ðừng kho với ớt tốn tiền uổng công.”

Trẻ em ở Sapa hiếu kỳ trước một máy conputer có Internet. (Hình: Getty Images)

 

Những bài đồng dao vô văn hóa, phản cảm này đã bị dư luận phát hiện ra và phản ứng mạnh, nhà xuất bản Mỹ Thuật phải ra công văn yêu cầu đơn vị liên kết phát hành là nhà sách Ðinh Tị thu hồi cuốn sách.

Nhưng phải chăng chỉ đơn giản thu hồi là xong, khi những sự việc tương tự đã xảy ra không chỉ một lần, trong lĩnh vực xuất bản sách giáo khoa, sách truyện... dành cho lứa tuổi mầm non, nhi đồng cho đến thiếu niên lâu nay?

Riêng sách giáo khoa từ lớp 1 đến lớp 12, báo chí đã nhiều lần viết về những sai sót như những hột sạn to đùng mà từ khâu biên soạn, biên tập, kiểm duyệt... chẳng ai nhận ra, cho tới khi phụ huynh, thầy cô hoặc báo chí lên tiếng.

Chỉ cần gõ google cụm chữ “sách giáo khoa sai sót” chẳng hạn, sẽ có vô số kết quả, bài báo hiện ra.

Ví dụ: “Những sai sót trầm kha trong sách tiếng Việt lớp 1” (VTC News), “Hầu hết sách giáo khoa đều có sai sót” (Gia Ðình), “Kiến thức sách lịch sử sai lâu mặc nhiên thành đúng” (Người đưa tin), “Quá nhiều lỗi sai nghiêm trọng trong sách học sinh” (Kiến Thức)...

Bên cạnh bộ sách giáo khoa chính thức được dạy ở trường, có rất nhiều sách tham khảo, sách tập viết chữ đẹp, sách hướng dẫn làm bài tập thêm của các môn học v.v... Những loại sách này lỗi sai càng nhiều do các nhà xuất bản thường liên kết hoặc đứng tên với các cá nhân hoặc nhóm làm sách tư nhân, và chỉ chịu trách nhiệm khâu kiểm duyệt, nhưng nhiều khi khâu này lại bỏ sót, không nhận ra!

Có khi sai lỗi chính tả trong sách tập đánh vần, có khi đề toán sai, có khi sai trong kiến thức văn học, lịch sử, khoa học xã hội, khoa học xã tự nhiên ở những lớp lớn hơn...

Sai lỗi chính tả như trong bài báo “Giật mình sách giáo dục mắc lỗi sai ‘ngớ ngẩn’” (Xã Luận) nêu ra hai cuốn sách “Vở luyện tập Tiếng Việt 1, NXB Ðà Nẵng” viết chữ “thước đo” thành “thướt đo” cho trẻ em tập viết theo. Cuốn “Bài tập thực hành tiếng Việt 2” của nhà xuất bản ÐH Sư phạm, đã dùng sai từ “năn nỉ” thành “năng nỉ”, “giỗ tổ” thành “dỗ tổ”, “cây nêu” thành “cây lêu”...

Có những cái sai ngô nghê, phi lý, làm ảnh hưởng không tốt đến nhận thức của trẻ như bài toán mà theo báo Tuổi Trẻ, vẫn chưa xác minh được nguồn gốc: “Hiện nay Nam 4 tuổi, tuổi của bố gấp 4 lần tuổi Nam. Tuổi của mẹ gấp 3 lần tuổi Nam. Hỏi: Bố Nam bao nhiêu tuổi? Mẹ Nam bao nhiêu tuổi?”

Hoặc bài toán rợn người trong cuốn “Phép cộng trừ phạm vi 100”:

“Hai bàn tay em có 10 ngón, do đùa nghịch dao, nên bị cụt mất đi 2 ngón tay. Hỏi em còn lại mấy ngón tay?” Thậm chí còn có cả hình vẽ minh họa!

Cuốn sách được ghi là của NXB Trẻ nhưng cũng theo báo Tuổi Trẻ, NXB Trẻ đã lên tiếng thông báo đó chỉ là sự mạo danh. (Bài “Truy tìm bài toán rợn người”- Tuổi Trẻ)

Trong chương trình “Dân Hỏi - Bộ Trưởng Trả Lời” của đài truyền hình Việt Nam (phát sóng tối 24 tháng 11), Bộ Trưởng Bộ Giáo Dục Ðào Tạo Phạm Vũ Luận lý giải: “Có thể nói đây là biểu hiện của tác động tiêu cực của kinh tế thị trường vào giáo dục... Những tài liệu này do những người viết không đủ kiến thức về khoa học giáo dục, không có những kiến thức thực tiễn và thiếu trách nhiệm, các nhà xuất bản nhà in chạy theo đồng tiền đơn thuần đã đưa ra thị trường và xâm nhập mức nhất định vào các nhà trường” (“Ðề toán phi nhân tính: Bộ trưởng GD-ÐT nói gì?”, Tạp chí Gia Ðình)

Nghĩa là tội lỗi là do ham tiền, do nền kinh tế thị trường mà ra cả! Nhưng còn những sai sót đầy dẫy trong những bộ sách giáo khoa do chính Bộ GD-ÐT biên soạn và xuất bản thì bộ trưởng nghĩ sao?

Báo chí, những người có trách nhiệm trong ngành giáo dục, các nhân sĩ trí thức... đã từng bàn luận nhiều về nguyên nhân dẫn đến tình trạng sai sót trong sách giáo khoa.

Bài “Sách giáo khoa sai nhiều do đẻ ngược” (báo Phụ Nữ) trích dẫn ý kiến của người trong ngành rằng sự sai sót do thực hiện quy trình làm sách ngược.

“GS Nguyễn Xuân Hãn, ÐHQG Hà Nội, cho rằng vì cách làm sách hiện nay không mang tính khoa học, cách thẩm định chương trình-SGK cũng sai quy trình khoa học. Ðáng lý chương trình-SGK phải làm xong trước, từ lớp 1 đến lớp 12, rồi mới tiến hành thẩm định. Việc thẩm định kiểu du kích, “vừa chạy vừa xếp hàng”, biên soạn đến đâu thẩm định đến đó rồi triển khai vào trường học không thể đem tới một bộ sách tốt...

Trong một lần phát biểu về SGK hiện nay, ông Ngô Trần Ái, tổng giám đốc NXB Giáo Dục, cũng thừa nhận đây là quy trình ngược. Theo ông, ban đầu chỉ mới có chương trình khung, các tác giả SGK đã đắp “xương thịt” cho nó. Sau khi SGK ra đời, những người làm chương trình mới dựa vào đó để xây dựng chương trình SGK hoàn thiện và chuẩn. Chính vì quy trình ngược này nên thường xuyên có sự bất đồng quan điểm giữa tác giả viết sách với tác giả chương trình”...

Một nguyên nhân khác mà những nhà chuyên môn cũng đã chỉ ra, đó là lâu nay trong nhà trường chỉ có một bộ sách giáo khoa chính thức, do Bộ GD-ÐT tổ chức biên soạn và xuất bản. Ðây là một quy định không giống ai so vói nhiều quốc gia khác có mấy bộ sách giáo khoa, thầy cô giáo được quyền chọn lựa sách nào hay hơn để dạy. Dần dần, qua cạnh tranh thực tế các sách giáo khoa sẽ được cải tiến, sửa chữa những sai sót, để nâng cao về chất lượng.

Trong khi đó, vì giao độc quyền cho Bộ GD-ÐT biên soạn nên cứ thấy cải tiến hoài, vài năm lại thay đổi mà chất lượng vẫn không khá lên. Chỉ tội cho gia đình nào có mấy anh em cùng đi học thì anh chị chẳng để lại sách cho các em dùng được, vì em lại phải mua bộ mới. Nhà nào có một con thì cũng chẳng thể bán rẻ lại cho những học sinh nghèo dùng. Ðất nước còn nghèo mà sử dụng sách giáo khoa quá sức lãng phí.

Những sai sót kể trên hoặc do làm sách ẩu tả, dốt nát, hoặc vô ý thức (như trường hợp mấy bài đồng dao vớ vẩn hoặc mấy bài toán “tảo hôn, “cụt tay”). Nhưng lắm khi, sự vô ý thức còn ở mức độ cao hơn, như trong trường hợp những cuốn sách có in hình cờ Trung Quốc, hoặc đưa hình 12 con giáp của TQ để dạy cho trẻ em...

Và không chỉ một lần. Theo báo Tuổi Trẻ, “Như vậy, đến nay đã có bốn tập sách dành cho các em mầm non Việt Nam có in cờ Trung Quốc: Phát triển toàn diện trí thông minh cho trẻ (công ty văn hóa Hương Thủy và NXB Dân Trí), Bé làm quen với chữ cái (hành trang cho bé chuẩn bị vào lớp 1, công ty cổ phần dịch vụ văn hóa sư phạm và NXB Ðại Học Sư Phạm), 10 phút cho bé trước giờ đi ngủ (tập 2: Bồi dưỡng tình cảm) và Trắc nghiệm trí tuệ toàn diện cho trẻ (Công ty Ðinh Tị và NXB Mỹ Thuật)”. (Bài “Lại dùng cờ Trung Quốc dạy trẻ Việt”)

Ðáng nói là có cuốn do chính người Việt biên soạn chứ không phải mua bản quyền từ nước ngoài.

Còn sách có in hình 12 con giáp của TQ là từ tập Cầu Vồng, loại ấn phẩm ra từng kỳ do NXB Dân Trí cấp phép, phát hành tháng 2, 2013, với phần hướng dẫn tô màu 12 con giáp được in sẵn là con thỏ thay cho con mèo... Rồi thì “Sách của Lê Quý Ðôn lại minh họa hình Nguyễn Trãi,” “Sách quên Hoàng Sa, Trường Sa: Bộ trưởng Luận trần tình” v.v...

Các ông lãnh đạo đảng và nhà nước cộng sản Việt Nam lâu nay cứ suốt ngày hù dọa mình, hù dọa nhân dân về cái gọi là “âm mưu diễn biến hòa bình” của các nước Mỹ và phương Tây, thực chất là họ sợ hãi những ảnh hưởng tự do dân chủ tiến bộ từ các nước này.

Trong khi đó thì “âm mưu diễn biến hòa bình” đáng nguy hại hơn lại đến từ nước láng giềng phương Bắc theo chiến lược thâm sâu “không đánh mà thắng,” đang từ từ Hán hóa Việt Nam trên mọi lĩnh vực, kể cả giáo dục, trong đó phải kể đến sự tiếp tay của những con người biên soạn, xuất bản sách cho trẻ em mà lại vô ý thức đến vậy.
Song Chi

  

-->đọc tiếp...

LẬP VIỆN KHỔNG TỬ TẠI VIỆT NAM, ĐÔI ĐIỀU SUY NGHĨ

Song Chi

Báo chí Việt Nam đưa tin, trong số các cam kết, thỏa thuận giữa hai nước Việt-Trung qua chuyến viếng thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa từ ngày 13-15 tháng 10 mới đây, có việc thỏa thuận thành lập Viện Khổng Tử tại Hà Nội.

Thật ra, việc thành lập Viện Khổng Tử ở Việt Nam đã được bàn đến từ lâu, nhưng không hiểu vì lý do gì chưa triển khai. Bây giờ thì sự việc đã được chính thức thông báo.

Về phía Trung Quốc, quốc gia này không hề dấu giếm ý định thành lập các Viện Khổng Tử trên thế giới nhằm tuyên truyền, quảng bá văn hóa TQ, hay nói cách khác, khuếch trương “sức mạnh mềm” của TQ ra nước ngoài. 

Cho đến nay, đã có hơn 100 Viện Khổng Tử được thành lập tại các nước. 

Những năm gần đây, khi Trung Quốc đã trở nên giàu mạnh hơn rất nhiều, những người lãnh đạo quốc gia này có lẽ đã nhận ra rằng nếu chỉ có sức mạnh về kinh tế, quân sự thì chưa đủ để chinh phục thế giới, chưa đủ để được công nhận là một cường quốc thật sự. Họ càng thấm thía điều này khi nhìn vào “quyền lực mềm,” “sức mạnh mềm” của các nước phương Tây, đặc biệt là Mỹ. 

Bên cạnh đó, sự nghi ngại, tâm lý phòng thủ của nhiều nước đối với Trung Quốc, khiến những người lãnh đạo Trung Quốc mong muốn thông qua văn hóa để thay đổi, cải thiện cái nhìn đó. 

Còn Việt Nam? Trong khi có khá nhiều tổ chức văn hóa của các nước xuất hiện tại Việt Nam lâu nay như Hội Ðồng Anh (British Council), Viện Trao Ðổi Văn Hóa với Pháp (viết tắt IDECAF), Viện Goethe (Goethe Institut) của Ðức, Trung Tâm Giao Lưu Văn Hóa Nhật Bản (Japan Foundation)... nhưng tại sao nhiều người Việt Nam lại tỏ ra băn khoăn lo ngại trước việc thành lập Viện Khổng Tử của Trung Quốc? 

Trước hết, có lẽ vì đó là những tổ chức độc lập, còn Viện Khổng Tử là của nhà nước Trung Quốc. Hoạt động của viện chắc chắn sẽ phải chịu sự kiểm soát, định hướng, chi phối bởi những mục tiêu chính trị của nhà nước Trung Quốc, chứ không đơn thuần chỉ là dạy ngôn ngữ, trao đổi văn hóa... 

Do những lý do về địa-chính trị, lịch sử,... hai quốc gia Việt Nam-Trung Quốc từ xưa đến nay vốn dĩ đã có nhiều điểm tương đồng về văn hóa xã hội. Kể từ khi hai đảng cộng sản ra đời, sự tương đồng ấy càng lớn hơn do mô hình thể chế chính trị giống nhau, cộng với việc nhà nước Cộng sản Việt Nam nhất nhất học theo từng đường đi nước bước của nước láng giềng.  

Chưa cần đến Viện Khổng Tử thì Việt Nam đã chịu ảnh hưởng nặng nề của TQ từ kinh tế, chính trị cho đến văn hóa.  

Trên thế giới không phải chỉ riêng Việt Nam rơi vào cảnh nước nhỏ sống bên cạnh nước lớn, mạnh hơn gấp nhiều lần. 

Nhưng với một quốc gia có một chính sách độc lập tự chủ, biết phòng ngừa sự xâm lăng về văn hóa của nước khác bằng những chiến lược bảo hộ văn hóa rõ ràng, bằng việc xây dựng và bảo vệ bản sắc văn hóa của nước mình, thì khác. 

Còn Việt Nam, với sự quản lý kém cỏi, gần như thả nổi trong nhiều lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, khiến cho văn hóa Việt vốn “mỏng” hơn, “nhỏ bé” hơn càng phải chống chọi vất vả với sự xâm nhập từ nước láng giềng phương Bắc. 

Chỉ đơn cử một ví dụ trong lĩnh vực phim ảnh, truyền hình chẳng hạn, không có quốc gia nào lại để một tình trạng như Việt Nam, phim Trung Quốc chiếu tràn ngập trên các màn hình từ trung ương đến địa phương. Phim chiếu rạp hay băng đĩa lậu bán ngoài thị trường cũng chỉ thấy phim Mỹ, phim Tàu, phim Hàn là nhiều, rất hiếm phim của các nền điện ảnh khác. 

Lẽ ra bên cạnh việc phải nâng cao số lượng lẫn chất lượng phim Việt là điều mà chúng ta vẫn đang cố gắng làm, thì các cơ quan chịu trách nhiệm phải chú ý tìm kiếm, giới thiệu những nguồn phim khác, kể cả của những nền điện ảnh còn xa lạ với Việt Nam, từ châu Âu đến Bắc Âu, Trung Ðông, Châu Phi... để tập cho người Việt thói quen chọn lựa và thưởng thức nhiều dòng phim thuộc những nền văn hóa khác nhau. Trong lĩnh vực văn học tuy có đa dạng hơn nhưng nguồn sách từ TQ vẫn chiếm đa số. 

Ðối với nhiều người Việt Nam, ngay cả trong giới trí thức, dường như vẫn có tâm lý ngưỡng mộ văn hóa Trung Quốc, một nền văn hóa đồ sộ, lâu đời. Không ai phủ nhận điều này. Nhưng trên thế giới còn có biết bao nền văn hóa, văn minh đáng phải học hỏi khác. Và trong cái nhìn chủ quan của người viết, thì dường như những gì rực rỡ nhất, quyến rũ nhất, lấp lánh nhất của văn hóa Trung Quốc vẫn thuộc về ngày hôm qua, trước khi đảng Cộng sản Trung Quốc nắm quyền lãnh đạo đất nước này. 

Nghĩa là từ thời phong kiến xa xưa, với Nho giáo, Khổng giáo, Ðạo giáo... về phương diện triết học, với Kinh Dịch, thư pháp, hội họa thủy mặc, Kinh Thi, thơ Ðường, những tác phẩm văn học như Tam Quốc Chí diễn nghĩa, Thủy Hử, Tây Du Ký, Hồng Lâu Mộng,... với nghệ thuật điêu khắc Ngọc điêu, Thạch điêu, Mộc điêu, các công trình kiến trúc như đình chùa, Vạn Lý Trường Thành, Thành Tràng An, Cố cung, Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh... 

Văn học nghệ thuật hiện đại của Trung Quốc có lẽ cần phải có thêm một thời gian nữa, để có thể tự do hơn, bay bổng sáng tạo hơn và do đó, lại có được sức hấp dẫn, lan tỏa rộng như xưa. 

Phải chăng vì vậy mà trong việc truyền bá văn hóa ra nước ngoài, TQ đã chọn nhân vật Khổng Tử và việc thành lập các Viện Khổng Tử, bởi trong thời điểm hiện đại, TQ có gì để quảng bá về mặt tư tưởng, triết học? Trung Quốc có gì để chứng minh với các nước “sức mạnh mềm” của mình? 

Là nước lớn, và nếu muốn các nước nhỏ yếu hơn phải “tâm phục khẩu phục” chấp nhận vị trí siêu cường của mình, Trung Quốc còn phải chứng minh nhiều giá trị khác. 

Trung Quốc sẽ đưa ra những giá trị gì, từ mô hình thể chế chính trị, các giá trị căn bản của xã hội như tự do, dân chủ, công bằng, tinh thần thượng tôn pháp luật, tôn trọng con người, nếp sống văn minh, giàu lòng nhân bản của người dân? 

Trung Quốc sẽ đưa ra những giá trị gì, trong đường lối chính sách ngoại giao lẽ ra phải thân thiện, cùng chung sống hòa bình, không xâm phạm đến chủ quyền, lãnh thổ lãnh hải nước khác và trong tư cách một nước lớn càng phải hành xử cho ra nước lớn, có trách nhiệm hơn với những vấn đề chung của thế giới? 

Trung Quốc sẽ đưa ra những giá trị gì, trong lĩnh vực kinh tế? Khi đó là giá trị của chữ Tín trong quan hệ làm ăn thương mại với các nước khác, giá trị của những thương hiệu hàng hóa, chất lượng sản phẩm, tên tuổi và sức mạnh tầm cỡ quốc tế của các tập đoàn kinh doanh lớn... Ðiều mà những nền kinh tế lớn khác như Mỹ, Anh, Nhật, Ðức, thậm chí Hàn Quốc đã xây dựng được. 

Còn trong lĩnh vực văn hóa, Trung Quốc có thể quyến rũ các nước bằng chiều rộng và chiều sâu của một nền văn hóa khổng lỗ thuộc vào loại lâu đời nhất trên thế giới, nhưng như đã nói, những thành tựu lớn nhất vẫn là thuộc về quá khứ. 

Việc hâm nóng lại những tư tưởng của Khổng giáo, Nho giáo có lẽ chẳng còn nhiều hiệu lực như thời phong kiến, bất kể là xã hội Trung Quốc, Việt Nam hay nước nào khác. 

Chính vì thế, việc có mặt của Viện Khổng Tử hay ý định khuếch trương văn hóa của Trung Quốc sẽ không có gì đáng lo ngại đối với nhiều quốc gia, nhưng với Việt Nam, lại đáng băn khoăn. Không phải vì sức mạnh của chính cái nền văn hóa ấy mà do chính chúng ta, nếu cửa ngõ gài then không chặt, nếu không có một nội lực đủ mạnh và nếu không tự hù dọa mình. 

Tiếc rằng, với một cơ chế chính trị như hai “anh em song sinh” và với những người lãnh đạo đất nước vừa thiếu bản lĩnh, thiếu tầm lại mang cái tâm lý nô lệ Tàu nặng nề như hiện tại, thì nguy cơ càng lệ thuộc nặng nề hơn về văn hóa lại là điều dễ thấy trước. 

Nguồn: Người Việt

-->đọc tiếp...