50 NGƯỜI CHẾT VÀ MẤT TÍCH TẠI MIỀN TRUNG - TÂY NGUYÊN DO LŨ XẢ

Miền Trung-Tây Nguyên: 

50 người chết và mất tích do mưa lũ

Cập nhật, 10:25, Chủ Nhật, 17/11/2013 (GMT+7)
 

Sáng 17/11, thông tin từ Văn phòng Trung tâm PCLB Khu vực miền Trung – Tây Nguyên cho biết, do ảnh hưởng của bão số 15 và mưa lũ, đã gây thiệt hại nặng tại các tỉnh miền Trung – Tây Nguyên.

Theo báo cáo nhanh từ các tỉnh, tính đến sáng 17/11, đã có 24 người chết, 10 người mất tích và 16 người bị thương do mưa lũ. Cụ thể, trong 24 người chết, tại tỉnh Quảng Nam có 2 người, Quảng Ngãi 8 người, Bình Định 12 người, Kom Tum 1 người, Gia Lai 1 người. Trong số 10 người mất tích, tại tỉnh Quảng Ngãi 4 người, Quảng Nam 1 người, Bình Định 2 người, Phú Yên 1 người, Khánh Hoà 1 người và Gia Lai 1 người. Ngoài ra, mưa lũ đã làm 15 người tại Quảng Ngãi và 1 người tại Bình Định bị thương.

Mưa lũ làm ngập nhiều tuyến đường gây chia cắt giao thông trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

Mưa lũ cũng đã làm 53 ngôi nhà bị đổ, sập, trôi; trong đó, tỉnh Quảng Ngãi có 32 nhà, Bình Định 6 nhà, Phú Yên 14 nhà, Khánh Hoà 1 nhà; 166 ngôi nhà bị tốc mái (Quảng Ngãi 82 nhà, Bình Định 84); 109.452 nhà bị ngập (Thừa Thiên Huế 11.141, Bình Định 98.094, Phú Yên 187, Ninh Thuận 30, riêng tỉnh Quảng Nam chưa có báo cáo cụ thể). Tổng diện tích lúa bị úng ngập, hư hỏng 1.062 ha và diện tích hoa màu bị úng ngập, hư hỏng 691 ha.

Các huyện Điện Bàn, Đại Lộc, Duy Xuyên và TP. Hội An (tỉnh Quảng Nam) ngập trên diện rộng. Hiện, vùng ngập đã giảm khá, còn ngập những vùng thấp trũng hạ du sông Thu Bồn.

Hơn 40 xã tại lưu vực các sông như Sông Vệ, Trà Khúc, Trà Câu, Trà Bồng trên địa bàn các huyện Nghĩa Hành, Mộ Đức, Tư Nghĩa, Sơn Tịnh, TP. Quảng Ngãi, Đức Phổ, Bình Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) đã bị ngập sâu, nhiều địa phương bị cô lập. Hiện tại, hạ du sông Vệ, sông Trà Câu còn ngập, các khu vực khác giao thông đã trở lại bình thường. Trước đó, tính đến 17h 15/11, toàn tỉnh bị ngập trên diện rộng, nhiều khu vực bị cô lập hoàn toàn, nhiều xã bị chia cắt do tuyến giao thông và cầu bị ngập; trong đó, huyện Ba Tơ có 3 khu vực dân cư bị cô lập hoàn toàn, huyện Nghĩa Hành có 9/12 xã bị ngập, huyện Sơn Hà 7 xã bị chia cắt do tuyến đường giao thông và cầu bị ngập...

Tỉnh Bình Định cũng bị ngập trên diện rộng. Toàn tỉnh có 98.094 nhà (trên 41 xã/10 huyện) bị ngập. Trong đó, huyện Tuy Phước bị ngập 80% diện tích với 36.000 nhà/45.000 người. Nhiều xã bị nước lũ chia cắt, cô lập. Mưa lớn đã gây lũ quét tại các xã An Dũng, An Vinh, An Nghĩa, An Toàn, An Quang (huyện An Lão). Toàn bộ hệ thống đê Đông hầu hết bị ngập (42/47km), độ sâu ngập trung bình 0,5m chỗ ngập sâu nhất 1m. Hiện tại vùng ngập đã giảm mạnh, còn ngập những vùng thấp trũng hạ du sông Côn, sông Lại Giang. Tỉnh Phú Yên cũng bị ngập khu vực dọc bờ sông Cầu, Đồng Xa, Kỳ Lộ tại 3 huyện gồm các huyện Sông Cầu, Tuy An, Đồng Xuân. Hiện tại cơ bản đã hết ngập, chỉ còn ngập những điểm thấp trũng.

Trước đó, trên địa bàn tỉnh Bình Định và Phú Yên có nhiều tuyến đường và cầu bị ngập làm chia cắt giao thông...

Duy Lợi

Nguồn: Giao thông vận tải

.

-->đọc tiếp...

MỘT TIẾNG KÊU CỨU TỪ ĐẠI NGÀN TÂY NGUYÊN

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐƠN TỐ CÁO

Về: hành vi phá hoại tài sản công dân và đánh người bằng dùi cui điện 

của du kích xã Dur Kmăl

Kính gửi: UBND huyện Krong Ana, tỉnh Dak Lak

Tôi tên là Phạm Văn Chung, 25 tuổi, làm rẫy và sửa xe máy, sinh sống cùng gia đình tại đội 6, thôn Buôn Triết, xã Dur Kmăl, huyện Krong Ana, tỉnh Dak Lak.

Gia đình tôi từ Bắc vào Nam theo chính sách kinh tế mới của nhà nước từ năm 1988 và định cư ở Buôn Triết, xã Dur Kmăl, huyện Krong Ana, tỉnh Đắk Lắk, gặp rất nhiều khó khăn do lũ lụt, thiếu đất canh tác.

Đến năm 1990, chúng tôi đi khai hoang một cánh rừng ven sình lầy thuộc Buôn Triết thành nương rẫy trồng lúa và cà phê, rồi đắp đập be bờ thành một hồ nhỏ diện tích chừng 1 ha để tưới nước cho lúa, cà phê. Tới đầu năm 2008, gia đình tôi mới vay mượn được tiền, thuê máy múc bờ đập tạo thành hồ chứa nước hoàn chỉnh.

Vào ngày 12 tháng 3 năm 2013, mọi người trong gia đình tôi đang bơm nước tưới lúa thì bỗng phát hiện có máy xúc, máy ủi lao thẳng lên bờ đập giữ nước tưới cho ruộng lúa và rẫy cà phê của gia đình, ủi phá vỡ bờ đập.

Gia đình tôi không rõ nguyên nhân vì sao bèn chạy ra thợ lái máy yêu cầu dừng lại để hỏi, nhưng thợ lái máy xúc, máy ủi vẫn tiếp tục phá, san lấp đập. Ngay sau đó anh Tư (người xã bên) là chủ sở hữu hai máy ủi, máy xúc đó cũng vào. Sau khi máy ủi phá hết bờ đập và san lấp mặt bằng, chỉ còn lại con mương của gia đình tôi dùng để lấy nước tưới lúa và cà phê bên trên, anh Tư cũng cho máy ủi lấp hết. Gia đình tôi vô cùng phẫn nộ, đã chạy ra trước đầu máy ủi ngăn cản thì từ đâu ào vào lực lượng dân quân du kích xã Dur Kmăl đấm đá tới tấp lên người tôi và nhiều người trong gia đình. Ai cũng bị lực lượng của xã khống chế bằng dùi cui điện. Bố tôi tuổi cao sức yếu bị du kích xã đánh bằng dùi cui điện tới chết ngất. Chưa xong, ông Ma Khem và dân quân du kích xã tiếp tục đấm đá, đạp bố tôi lăn xuống mương sâu. Thấy bố tôi bị ngất và bị úp mặt xuống mương toàn bùn đất, anh Nguyễn Văn Thanh – anh rể tôi chạy xuống bế bố tôi lên thì bị lực lượng của xã chạy theo, tiếp tục đấm đá khiến anh bị thương rất nặng.

Kiểm tra sau đó thì bố tôi bị mất một điện thoại di động hiệu Nokia cùng số tiền là 500.000 đồng.

Sau khi xảy ra sự việc, gia đình tôi đã làm đơn lên UBND xã Dur Kmăl nhưng không hề được giải quyết.

Anh Tư nói với gia đình tôi: bây giờ anh ta thuê của xã khu đất này rồi, mất 150 triệu, nếu gia đình muốn có thì phải bỏ số tiền đó ra. Đất đai chúng tôi khai hoang, mất bao công sức, sao bây giờ phải nộp tiền để tiếp tục sử dụng?

Từ đó tới nay, gia đình tôi cũng không nhận được thỏa thuận nào từ phía anh Tư về đền bù cho đất đai mà chúng tôi đã mất bao nhiêu công sức, thời gian khai phá. Hiện nay, đập bị phá, nước mất hết, lúa và cà phê của gia đình chúng tôi bị khô héo, chết cháy.

Nay tôi làm đơn này để gửi tới UBND huyện cùng các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Dur Kmăl, ngày 18 – 3 – 2013

Người viết đơn

Nguyễn Văn Chung

Đội 5, thôn Buôn Triết, xã Dur Kmăl, huyện Krong Ana, tỉnh Đắk Lắk

ĐT: 0914 55 91 86 / 0129 42 745 89 / 0164 34 377 43

 

 

-->đọc tiếp...

TS. TÔ VĂN TRƯỜNG: BÀI HỌC TỪ DỰ ÁN BÔXIT TÂY NGUYÊN

BÀI HỌC TỪ DỰ ÁN BÔXIT TÂY NGUYÊN

Tô Văn Trường

Lời dẫn của tác giả: Có ý kiến chỉ đạo hạn chế đăng tải các bài viết về bô xit nhưng thực tế cuộc sống đã thức tỉnh ngay cả các tờ báo "lề phải" cũng phải biết vượt lên chính mình để đi cùng thời đại.

Dự án  bô xít Tây Nguyên  có thể kết luận rằng : "Tài nguyên, tiền bạc từ bất cứ nguồn nào đều của dân. Của đau con dân phải xót. Tác động cuối cùng đều là vào dân cả, tác động tích cực thì mơ hồ, chưa thấy đâu, tác động tiêu cực thì nhãn tiền, về lâu dài chưa lường hết.

Về trị quốc, một quyết định mà có nguy cơ chia rẻ trong xã hội là nghiêm trọng, lòng dân ly tán, nội bộ bất hòa. Dự án bô xit Tây Nguyên chẳng những trong hiện tại gây phân liệt mà trong tương lai có thể di căn mầm mống chia rẻ và bất kính của lớp hậu sinh đối với thế hệ cha anh của nó, một khi nó "khát nước" sẽ gào lên....sẽ ảnh hưởng đến đạo lý truyền thống dân tộc "Con cậy cha, già cậy trẻ"!."

Theo yêu cầu của báo Khoa học & Đời sống, tôi mới viết bài báo "Bài học rút ra từ dự án bô xit Tây Nguyên". Xin chuyển bản gốc để các anh chị và các bạn tham khảo. 

Tô Văn Trường

Bài học từ dự án Bô xít Tây Nguyên
 

Đọc tiêu đề bài viết, rất có thể có người chất vấn dự án bô xit Tây Nguyên, người ta biết sai từ đầu nhưng cố tình vẫn làm thì sao lại gọi là bài học rút kinh nghiệm? Nếu đặt lại cái tiêu đề “ Cái gốc của mọi vấn đề” thì chuẩn hơn nhưng trong thời điểm hiện nay chắc nhiều người dân mong muốn không phải là bài học để ...rút kinh nghiệm mà là để Bộ Công thương, Bộ Tài nguyên & Môi trường, Tập đoàn than khoáng sản Việt Nam (TKV) vv…từng cơ quan, các Hội đồng và những người có trách nhiệm dự án và Chính phủ phải làm gì để hạn chế tác hại của một việc đã rồi.
 

Về chủ trương đầu tư
 

Đất nước ta còn nghèo, bô xit là tài nguyên có trữ lượng thuộc loại lớn nhất thế giới cho  nên ý tưởng khai thác bô xit phục vụ cho phát triển kinh tế xã hội không có gì sai nhưng khai thác như thế nào, công nghệ ra sao và thời gian nào là thích hợp nhất lại là vấn đề lớn cần phải thảo luận cho thấu đáo trước khi đưa ra chủ trương và biện pháp tổ chức thực hiện.
 

Nhìn lại gần 4 năm về trước, 3 lá thư tâm huyết phân tích rất sâu sắc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp vị đại công thần khai quốc gửi lãnh đạo Đảng và Nhà nước nêu rõ chủ trương khai thác chế biến bô xit Tây Nguyên là một vấn đề hệ trọng sẽ có tác động lớn đến môi trường sinh thái, kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng và đến vấn đề phát triển ổn định, bền vững của đất nước nhưng nhiều vấn đề chưa được nghiên cứu đánh giá toàn diện đầy đủ và chưa có phương án giải quyết rõ ràng, còn nhiều vấn đề bất cập nên đã đề nghị dừng các dự án khai thác ở Tây Nguyên kể cả các khai thác thí điểm. Tướng Đồng Sĩ  Nguyên cũng gửi thư cảnh báo, hàng ngàn  trí thức, nhà khoa học giải trình, can ngăn với đầy  luận cứ khoa học và thực tế nhưng đều bị phớt lờ.
 

Những người đại diện cho quyền lực nhà nước khi bắt tay vào một dự án kinh tế có tầm đất nước thì bao giờ cũng phải đặt lợi ích của đất nước lên trên hết,  trước mọi quyền lợi của phe nhóm và không chịu bất kỳ sức ép nào từ bất kỳ thế lực nào. Khi chọn đội ngũ chuyên gia để xem xét tính khả thi của dự án cũng như bắt tay thực hiện dự án thì người cầm quyền phải chọn đúng đội ngũ chuyên gia đích thực, được đào tạo đến nơi đến chốn, cả trí tuệ và đạo đức. Cần thận trọng hết mức có thể khi phê duyệt chủ trương phát triển dự án khai thác khoáng sản nói riêng, khai thác tài nguyên không tái tạo nói chung. Tài nguyên của đất nước không phải chỉ dành cho thế hệ hiện tại mà còn  là “của để dành” cho cả thế hệ tương lai.
 

Khâu tổ chức thực hiện
 

Khi tiến hành triền khai thực hiện chủ trương khai thác bô xít Tây nguyên, trên bàn người có trách nhiệm xem xét dự án đầu tư, có mấy dự án để có thể lựa chọn dự án có hiệu quả nhất ? Cán bộ tham mưu tư vấn như thế nào cho thủ trưởng trong việc lựa chọn dự án và thủ trưởng đã căn cứ vào lý do nào để chọn phương án được coi là có hiệu quả nhất ?
 

Trước khâu đó, khi xây dựng các phương án đầu tư để khai thác bô xít có vấn đề cần làm rõ người lập phương án có tính đến các nội dung chủ yếu  như nhu cầu đầu tư vào các ngành có liên quan để đảm bảo cho việc khai thác được triển khai có hiệu quả không ? Qua việc dừng dự án đầu tư xây dựng cảng Kẻ gà, thấy rõ người lập phương án cố tình bỏ qua nhiệm vụ tính đến nhu cầu đầu tư xây dựng tuyến đường giao thông phục vụ cho khai thác bô xít để hạ thấp nhu cầu vốn đầu tư, “lách” nhiều việc, trong đó có thể lách cả việc phải được Quốc hội phê chuẩn. Có tính đến việc cần lựa chọn công nghệ nào không? Công nghệ khô hay công nghệ ướt?  Lý giải việc chọn  công nghệ ướt như thế nào, có phù hợp với nhiệm vụ hiện đại hóa nền kinh tế nước nhà hay đi vào con đường đã được thế giới cảnh báo là Việt Nam có thể trở thành bãi rác chứa công nghệ lạc hậu bị các nước đào thải. Có tính đến tỷ suất đầu tư cho 1 đơn vị công suất của dự án và so với tỷ suất bình quân của thế giới đối với đầu tư cùng loại không ? Nếu cao hơn thì vì lý do gì và lý do đó được chấp nhận cũng vì lý do nào ?
 

Khâu tiếp theo khâu quyết định lựa chọn phương án đầu tư là khâu đấu thầu. Trong khâu này, chúng ta đã từng phê phán việc có nhiều biểu hiện tiêu cực như thông thầu, lựa chọn nhà thầu không căn cứ vào tiềm lực toàn diện mà chọn người bỏ thầu với giá thấp nhất để rồi đi đến những hậu quả xấu kèm theo như  đòi hỏi phải bổ xung vốn đầu tư, kéo dài thời gian thị công v.v…
 

Thay đổi cách tính về hiệu quả kinh tế
 

Các con số về kinh tế của TKV đưa ra công luận rất tù mù, sau thời gian dài ngụy biện nay đã thừa nhận lỗ nhưng lại vẫn “cố đấm ăn xôi” bằng cách xin nhà nước xem xét lại về mức thuế xuất khẩu alumina, có cơ chế ưu đãi miễn thuế nhập khẩu đối với các vật tư nguyên liệu đầu vào cho nhà máy, đưa dự án sản xuất alumin vào hộ tiêu dùng điện đặc biệt, bảo lãnh vay vốn ưu đãi cho dự án, giảm thuế phí môi trường, thuế tài nguyên vv…chưa kể vấn đề nan giải của  bài toán giao thông vận chuyển nguyên vật liệu cả 2 chiều (mới hủy bỏ cảng Kê Gà) và các tác động xấu đến môi trường sinh thái và văn hóa xã hội Tây Nguyên!
 

Đền bù hoa màu cho nhân dân 3 năm mới  nghe có vẻ hợp lý nhưng đây là khai thác công nghiệp, người ta cần giải phóng cả trăm ha, thay đổi cả địa hình, có thể tác động lớn đến nước ngầm và chất đất canh tác. Dân vẫn phải di đi chỗ khác. Sau khi hoàn thổ phải nhiều năm sau mới có thể canh tác bình thường. Nếu TKV tin tưởng vào khả năng hoàn thổ của mình thì họ vẫn nên mua vĩnh viễn đất của người dân rồi sau khi hoàn thổ sẽ bán lại cho dân với giá thị trường tùy theo khả năng canh tác lúc đó. Đấy là cách giải quyết sòng phẳng nhất.
 

Nếu chấp nhận  tính toán hiệu quả kinh tế theo kiểu đổ hết bất lợi cho dân thì thua rồi. Hiệu quả gì ở đây? Theo đạo lý thì phải tính hiệu quả kinh tế xã hội chứ không thể chỉ tính hiệu quả kinh tế. Dân chịu đền bù thấp, môi trường xung quanh chịu ô nhiễm vì không có kinh phí xử lý thì đấy là thiệt hại về mặt xã hội. Đây là dự án tác hại lớn nhất về môi trường cho nên Bộ Tài nguyên và môi trường không thể tùy tiện đồng ý cho giảm phí môi trường mà phải yêu cầu chủ dự án tuân thủ đúng mức phí môi trường theo  Nghị định số 74/2011/NĐ-CP ngày 25/8/2011 của Chính phủ.
 

TKV phải tính lại bài toán kinh tế theo phương  pháp luận của quốc tế giá FOB tại cảng như sau: (i)  Giá thành (giá sản xuất).  Rent paid on non-newable resources (phí tài nguyên trả cho xã hội) và (ii) Giá chuyên chở ra cảng.
 

FOB là từ chữ “Free On Board” để so sánh khác biệt với CIF. Theo nguyên tắc thống  kê quốc tế mọi hàng hóa xuất nhập khẩu phải tính theo giá FOB tức là loại trừ thuế nhập đánh tại cảng và các chi phí liên quan đến vận chuyển. Có như vậy mới so sánh  giá trị hàng hóa được. Thí dụ nếu tôi làm cái chip ở Việt Nam mất 10 đồng, sau khi vận chuyển và trả thuế ở cảng Việt Nam thì giá là 12 đồng. Nếu mà giá FOB ở cảng Mỹ là 13 đồng thì như vậy hàng tôi rẻ hơn. Nếu mà hàng Việt Nam  chuyển tới cảng Mỹ tốn 2 đồng, thì giá hàng VN theo CIF là 14 đồng. Nguyên tắc như vậy,  thì khi nói FOB  có nghĩa là người mua phải tự lo chuyên chở từ nơi nước sản xuất ra nước khác.
 

Phí tài nguyên xã hội, không phải là thuế và không nên gọi là thuế tài nguyên, là điều bắt buộc, vì lấy tài nguyên của xã hội đem bán cho nước ngoài ở giá zero là điều vô lý không chấp nhận được. Đây là chưa kể tới chi phí ngầm về hoàn nguyên môi trường chưa được tính tới.  Tạo việc làm hay đóng thuế sản xuất (taxes on production)  là nằm ở giá thành. Chỉ có cách tính như trên , có giá FOB tại cảng để có thể so sánh với giá trên thế giới thì biết ngay hiệu quả thực tế của dự án lãi hay lỗ.
 

Giải pháp 
 

Những người trong cuộc và đã từng ủng hộ dự án kể cả ở Trung ương và địa phương  trước "đã lỡ", nay sau 3 năm thấy rõ rồi thì phải dũng cảm sửa triệt để chứ không thể lại sai đâu sửa đấy không có lối ra. Không thể lấy cái sai, rút ngân sách ra, bớt thuế đi, thất thu phí môi trường, bắt dân chịu thiệt để sửa cái sai của TKV.  Lúc này,  VUSTA phải lên tiếng  vì đây là tổ chức chính danh rộng rãi nhất của  các nhà khoa học. Quốc hội chắc sẽ phải bàn để trong tương lai dự án như cảng Lạch Huyện không đi vào “vết xe đổ”.
 

Cần thành lập Hội đồng đánh giá độc lập toàn diện về dự án bô xit Tây Nguyên để “danh chính ngôn thuận” khuyến cáo Nhà nước dừng lại dự án chia rẽ lớn nhất trong lòng dân tộc và làm mất lòng dân.
 

Thay cho lời kết
 

Tài nguyên, tiền bạc từ bất cứ nguồn nào đều của dân. Của đau con dân phải xót. Tác động cuối cùng đều là vào dân cả, tác động tích cực thì mơ hồ, chưa thấy đâu, tác động tiêu cực thì nhãn tiền, về lâu dài chưa lường hết.
 

Về trị quốc, một quyết định mà có nguy cơ chia rẻ trong xã hội là nghiêm trọng, lòng dân ly tán, nội bộ bất hòa. Dự án bô xit Tây Nguyên chẳng những trong hiện tại gây phân liệt mà trong tương lai có thể di căn mầm mống chia rẻ và bất kính của lớp hậu sinh đối với thế hệ cha anh của nó, một khi nó "khát nước" sẽ gào lên....sẽ ảnh hưởng đến đạo lý truyền thống dân tộc "Con cậy cha, già cậy trẻ"!.
 

T.V.T

-->đọc tiếp...

TS. TÔ VĂN TRƯỜNG: CÀNG NGỤY BIỆN, GIẤU DỐT THÌ CÀNG CHẾT!

Càng ngụy biện, giấu dốt thì càng chết!
Tô Văn Trường

Theo thông tin trên báo Tuổi Trẻ  ngày 4-3, trả lời báo giới trong cuộc họp báo thường kỳ tháng 2-2013, ông Nguyễn Mạnh Quân, Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng (Bộ Công thương), lần đầu tiên đã cung cấp những thông số mới đánh giá tính hiệu quả của các nhà máy alumin tại Tây nguyên.

Ông Quân công nhận hiện tại nhà máy không hiệu quả nhưng cho rằng cần giảm đền bù giải phóng mặt bằng và thuế, phí để dự án tăng hiệu quả. Bộ Công thương đang chỉ đạo Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản VN (TKV) tính lại hiệu quả dự án Tân Rai để từ đó có định hướng điều hành cũng như đề xuất chính sách. Với kết quả kiểm tra hiệu quả kinh tế vào tháng 12-2012, với cơ chế hiện hành, đúng là nhà máy đã phải tăng tổng mức đầu tư khoảng 30% (do tăng tỉ giá, thuế tài nguyên - môi trường, nguyên vật liệu tăng, lương tăng...). Trong khi đó, yếu tố hết sức quan trọng là giá bán alumin tại thời điểm tháng 12-2012 chỉ khoảng 326,5 USD/tấn, đã giảm khoảng 42 USD/tấn so với giá tại thời điểm  tính toán hiệu quả nhà máy (năm 2009, tính giá bán sẽ khoảng 365 USD/tấn). Và đúng là với giá thời điểm này thì dự án có rủi ro lớn hay gọi đúng tên là lỗ lớn.

Sau thời gian dài ngụy biện, bảo thủ bất chấp các ý kiến phản biện góp ý chân thành xây dựng của các vị lão thành cách mạng, trí thức và người dân đến nay TKV đã chính thức “quy hàng” thừa nhận bài toán kinh tế bị lỗ nhưng vẫn “cố đấm ăn xôi” bằng cách xin nhà nước xem xét lại về mức thuế xuất khẩu alumina, có cơ chế ưu đãi miễn thuế nhập khẩu đối với các vật tư nguyên liệu đầu vào cho nhà máy, đưa dự án sản xuất alumin vào hộ tiêu dùng điện đặc biệt, bảo lãnh vay vốn ưu đãi cho dự án, giảm thuế phí môi trường, thuế tài nguyên vv…chưa kể vấn đề nan giải của  bài toán giao thông vận chuyển nguyên vật liệu cả 2 chiều (mới hủy bỏ cảng Kê Gà) và các tác động xấu đến môi trường sinh thái và văn hóa xã hội Tây Nguyên!

Giá thành tại thời điểm dự án được duyệt là 284 USD/tấn. Đến năm 2012 tính toán lại do một loạt chi phí tăng thì giá thành lên thành 333 USD/tấn

Trong tương lai những yếu tố tỉ giá, nguyên vật liệu, lương vẫn tăng, thuế tài nguyên thì tính theo % nên cũng tăng tỉ lệ thuận. Vì thế mà hy vọng 4-5 năm nữa giá bán tăng không có gì là chắc chắn nhưng giá thành sẽ tiếp tục tăng lại là yếu tố chắc chắn, và sẽ tăng 20-30% nữa như đã tăng trong 5 năm qua. Tức là 333 USD x 130% = 432$.

Đền bù hoa màu cho nhân dân 3 năm mới  nghe có vẻ hợp lý nhưng đây là khai thác công nghiệp, người ta cần giải phóng cả trăm ha, thay đổi cả địa hình, có thể tác động lớn đến nước ngầm và chất đất canh tác. Dân vẫn phải di đi chỗ khác. Sau khi hoàn thổ phải nhiều năm sau mới có thể canh tác bình thường. Nếu TKV tin tưởng vào khả năng hoàn thổ của mình thì họ vẫn nên mua vĩnh viễn đất của người dân rồi sau khi hoàn thổ sẽ bán lại cho dân với giá thị trường tùy theo khả năng canh tác lúc đó. Đấy là cách giải quyết sòng phẳng nhất.

Nếu chấp nhận  tính toán hiệu quả kinh tế theo kiểu đổ hết bất lợi cho dân thì thua rồi. Theo đạo lý thì phải tính hiệu quả kinh tế xã hội chứ không thể chỉ tính hiệu quả kinh tế. Dân chịu đền bù thấp, môi trường xung quanh chịu ô nhiễm vì không có kinh phí xử lý thì đấy là thiệt hại về mặt xã hội. Phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản (theo Nghị định 63/2008/ND-CP) là theo nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền, bất kể đã phải chi phí đầu tư xử lý như thế nào (thải chất thải không đạt quy chuẩn thì phải chịu xử lý theo quy định của các văn bản pháp luật khác).

Đây là dự án tác hại lớn nhất về môi trường cho nên Bộ Tài nguyên và môi trường không thể tùy tiện đồng ý cho giảm phí môi trường mà phải yêu cầu chủ dự án tuân thủ đúng mức phí môi trường theo  Nghị định số 74/2011/NĐ-CP ngày 25/8/2011 của Chính phủ. Các bộ ngành như Kế hoạch Đầu tư, Tài chính, Công thương cũng không được tùy tiện miễn giảm các loại thuế theo đúng quy định của Nhà nước, đúng đạo lý xử thế công bằng với các doanh nghiệp khác. 

Không chỉ có TKV mà ngay cả những người “bảo kê” ủng hộ chủ trương dự án bôxit cũng như đang “cưỡi trên lung hổ”! Sớm hay muộn người ta cũng sẽ tìm mọi cách đổ vấy trách nhiệm cho nhau, chỉ có người dân là lãnh mọi hậu quả!

Để thức tỉnh, TKV phải tính giá FOB tại cảng như sau: (i)  Giá thành (giá sản xuất).  Rent paid on non-newable resources (phí tài nguyên trả cho xã hội) và (ii) Giá chuyên chở ra cảng.  Chỉ có giá FOB tại cảng này mới có thể so với giá quốc tế, để xem có lãi không.

Phí tài nguyên xã hội, không phải là thuế và không nên gọi là thuế tài nguyên, là điều bắt buộc, vì lấy tài nguyên của xã hội đem bán cho nước ngoài ở giá zero là điều vô lý không chấp nhận được. Đây là chưa kể tới chi phí ngầm về hoàn nguyên môi trường chưa được tính tới.  Tạo việc làm hay đóng thuế sản xuất (taxes on production)  là nằm ở giá thành. Chỉ có cách tính như trên là dựa theo giá dollars để có thể so sánh với giá trên thế giới. Nên nhớ rằng về nguyên tắc kinh tế vốn vay bằng dollars và trả bằng dollars, nguyên liệu nhập bằng dollars.

Do đó, có thể kết luận các con số mới công bố của Bộ Công thương và TKV chỉ là ngụy biện, không đủ cơ sở để tính giá FOB. Vậy thì việc tăng hối suất đâu có làm thay đổi hầu hết giá trị đã nói ở trên ? Càng ngụy biện, càng dấu dốt, thì càng chết!

T.V.T

-->đọc tiếp...

HỆ LỤY CỦA MỘT DỰ ÁN THIẾU TẦM NHÌN VÀ KHÔNG TỈNH TÁO

Hệ lụy của một dự án thiếu tầm nhìn và không tỉnh táo 

Bauxite Việt Nam 

Ngày 18/2/2013, trang Bauxite Việt Nam đăng tải bài “Có chút hy vọng mong manh nào cho alumina Tân Rai” của nhà báo Lê Trung Thành – tác giả của phóng sự 6 kỳ mang tựa đề “Chuyện chưa biết nhiều về Dự án bauxite Tây Nguyên” đăng trên BVN trong tháng 11/2011. 

Bài báo phân tích chân xác sự suy thoái của ngành công nghiệp nhôm toàn cầu, giá nhôm giảm liên tục mấy năm nay ảnh hưởng đến các tập đoàn sản xuất nhôm một thời lừng lẫy. Sản phẩm alumin của Tập đoàn công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam (VINACOMIN) ở Tổ hợp bauxite Tân Rai chuẩn bị chào hàng ra thị trường thế giới ngay lập tức phải hứng chịu thảm cảnh giá nhôm tuột dốc thê thảm. So sánh giá thành xuất xưởng tại Tân Rai và giá chào bán cho Trung Quốc vàMalaysia, một tấn alumin sẽ bị lỗ thấp nhất 40-50 USD. 

Ngày hôm sau, ngày 19/2, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng làm việc với tỉnh Bình Thuận. Tại đây, ông chính thức tuyên bố dừng Dự án xây dựng cảng Kê Gà – một mắt xích quan trọng của Dự án bauxite Tây Nguyên do chính ông duyệt năm 2007 – vì xét thấy không có hiệu quả kinh tế. 

Và rất kịp thời, các báo Thanh niên, Người lao động, Dân trí, Pháp luật TPHCM, Tuổi trẻ,… cùng nhiều trang mạng đã có nhiều bài viết về những hệ lụy của việc dừng Dự án cảng Kê Gà đồng thời phân tích những sai lầm nghiêm trọng của Chính phủ, của Bộ Công thương, của Vinamin trong việc lập lấy được và triển khai lấy được Dự án bauxite Tân Rai, Nhân Cơ. 

Nhiều chuyên gia kinh tế như Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Sơn, bà Phạm Chi Lan… đã nêu rõ quan điểm của mình, đề nghị tạm dừng triển khai Dự án để giảm bớt thiệt hại vì sẽ thua lỗ lớn nếu cứ cố tình tiếp tục “đâm lao phải theo lao”. 

Ý kiến của các chuyên gia lần này, không khác biệt với những kiến nghị của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, của một số cá nhân chuyên gia khai khoáng, và của hàng ngàn nhân sĩ, trí thức, nhiều nhà khoa học, xã hội học, dân tộc học trong và ngoài nước cùng đông đảo các tầng lớp nhân dân đã đồng ký tên vào các bản Kiến nghị tháng 4/2009 và các Thư ngỏ liên tiếp trong tháng 4, tháng 5 (7/5/2009 và 17/5/2009) do GS. Nguyễn Huệ Chi, nhà giáo Phạm Toàn và GSTS. Nguyễn Thế Hùng khởi xướng… nhằm đánh động dư luận cả nước cũng như gửi tới các nhà lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội để đưa ra một lời cảnh báo mạnh mẽ về nguy cơ thua thiệt vô cùng lớn trên cả bốn phương diện: 1. An ninh quốc phòng; 2. Môi trường sinh thái; 3, Nền văn hóa cổ Tây Nguyên; 4. Kinh tế, giúp cho những ai nắm giữ quyền lực nhưng chưa đến nỗi mất tỉnh táo, hoặc bị thao túng bởi một thế lực bên ngoài nào đó, kịp thời thức ngộ và tránh cho đất nước một sự trả giá nặng nề. 

Kết quả thì sao? Những gì ông Đoàn Văn Kiển phân bua, coi đây là một ván bạc 5 ăn 5 thua, và với tư cách “nhà cái” thì cứ đánh cược tính mạng và tài sản nhân dân vào ván bạc cái đã, thôi ta không cần nhắc lại làm gì. Nhưng lời lẽ gay gắt của người có tên Lê Dương Quang trong một hội nghị sát trước kỳ họp Quốc vào tháng 5/2009, nói xưng xưng rằng ý kiến phê phán của giới trí thức đối với Dự án bauxite Tây Nguyên là “rất kém xây dựng, hoàn toàn dựa trên các thông tin sai lệch”, thậm chí “dựng chuyện, trầm trọng hóa, thậm chí mang tính kích động và bị các tổ chức phản động lợi dụng.”, thì hẳn không ai có thể quên. 

Cũng không ai có thể quên được cùng với mấy Kiến nghị nóng hổi nói trên, trang Bauxite Việt Nam đã ra đời như một đòi hỏi chính đáng, tập hợp tiếng nói của những người nhiệt tâm với đất nước, lên tiếng phản biện thẳng thắn, sát sườn đối với những bước đi có thể nói là phiêu lưu của những người đứng đầu Đảng và Nhà nước lúc bấy giờ – vừa tự động ký tắt với nhà cầm quyền Trung Quốc xúc tiến xây dựng nhanh các nhà máy khai thác alumin ở Tân Rai và Nhân Cơ không đếm xỉa đến luật pháp quy định ai mới là người có đủ tư cách để ký, lại vừa ngấm ngầm chia nhỏ dự án thành từng gói nhỏ để khỏi phải đưa ra trình Quốc hội, cốt thực thi Dự án cho nhanh – và cũng hết sức thẳng thắn khi lên tiếng nhắc nhở kịp thời những hành vi không phù hợp đạo đức truyền thống, như thái độ bất nhất, coi thường lời can gián của một bậc thầy như Đại tướng Võ Nguyên Giáp, khiến dân chúng không khỏi ngỡ ngàng, ảnh hưởng rất bất lợi đến tâm lý và hành vi đạo lý trong xã hội… Sau mấy tháng hoạt động hết mình như thế, cái giá phải trả mà người trong cuộc cũng như công luận trong ngoài nước không thể nào tin, ấy là người điều hành trang Bauxite Việt Nam đã bị công an thẩm vấn suốt 22 ngày liền, ngay sau cái Tết Âm lịch năm 2010, mặc dù cuối cùng phải thừa nhận ông là một người yêu nước. Còn chính trang mạng – tiếng nói yêu nước mà ông được anh em ủy nhiệm điều hành – thì bị phong tỏa và đánh sập không phải một mà đến hai ba lần. 

Bây giờ đây, khi một thảm họa lớn về kinh tế nối tiếp vụ Vinashin và vụ Vinalines đang lởn vởn như mây đen ở phía chân trời, không hiểu ông Lê Dương Quang có định nói lại một lời cho sòng phẳng với dân chúng và trí thức, về lời phát biểu không thể định danh khác đi là hung hăng của mình cách đây hơn 3 năm rưỡi hay không. Và những cấp cao hơn ông ta nữa, liệu đã tính đến những lời xin lỗi trước Quốc hội về “trách nhiệm chính trị” của mình hay không. Nhưng còn quan trọng hơn, và thiết thực hơn, theo chúng tôi nghĩ, đó là những người chủ chốt đóng vai chủ trương, chỉ đạo và điều hành Dự án bauxite ở Tây Nguyên cần sớm xem xét một cách cầu thị không phải chỉ phương diện kinh tế đã và sẽ thua lỗ như thế nào của dự án này, mà đồng bộ cả bốn mặt đã nêu trong các Kiến nghị phản biện Dự án bauxite Tây Nguyên năm 2009, để thấy đất nước ta đã, đang và sẽ thiệt hại to lớn – những thiệt hại không thể lường tính hết nguy cơ ghê gớm – đến thế nào. 

Và cũng từ những hậu quả nhãn tiền nhìn thấy từ những gì đã triển khai trong ba năm qua, việc kịp thời dừng lại để tránh cho đất nước một vụ Vinashin trong ngành khai khoáng trong gang tấc cố nhiên là cần kíp. Song cũng cần kíp không kém, có lẽ còn là ở chỗ, cần đánh giá lại toàn diện quan điểm dùng người của các vị, khiến các vị đang ngày càng trở nên cô lập. Các vị đã nhất mực nghi ngờ, cảnh giác một cách thiếu căn cứ với trí thức, vô hình trung tự mình đẩy những người hết lòng với dân với nước và muốn đem trí tuệ cống hiến cho đất nước, soi tìm cho đất nước một con đường đúng, thành những người đối lập ảo với các vị. Và không cần nói cũng rõ, là kết quả của chủ trương “cảnh giác chính trị” lạ lùng ấy đã làm các vị đâm ra mất minh mẫn, vì chẳng còn mấy trí tuệ, nên việc gì các vị tiến hành cũng… nói như dân gian, “đâm quàng vào bụi”, để lại cho toàn dân những gánh nặng tày đình. Vụ bauxite chỉ mới là một dẫn chứng thôi, còn bao nhiêu vụ khác cũng quan trọng ngang hoặc còn hơn vụ bauxite mà trí thức đã từng cảnh báo, chẳng hạn: đừng nên mê muội trước kẻ thù truyền kiếp là bọn Đại Hán Trung Cộng, vì một thứ không có thực hoặc đã bị chính chúng xóa bỏ trong thực chất là chuyện “ý thức hệ”, chỉ đưa lại chút lợi cỏn con là duy trì lợi ích của một nhúm nhỏ mà đánh mất đi quyền lợi to lớn muôn đời của Tổ quốc, đẩy cả nước ta đến hiểm họa mất nền độc lập tối thiêng liêng mà tổ tiên giữ được hàng ngàn năm nay; hoặc nữa, cũng đừng vì quyền lợi ích kỷ của một tổ chức đang suy thoái trong thực tế mà khăng khăng tìm mọi xảo ngôn này khác để quyết giữ lại bằng được những điều trong bản Hiến pháp vốn đã không còn phù hợp với xu thế phát triển của cả dân tộc này, nó tất yếu sẽ gây ra những tấn kịch không thể nói là tốt đẹp cho chính Đảng Cộng sản và cho cả dân tộc chúng ta. 

Trên đây là những gì có thể tạm gọi là bài học thiết thực mà chúng tôi chân thành gửi đến các vị, mong mỏi các vị hãy nghiêm túc rút ra qua một cuộc thử nghiệm không thành công về kinh tế khi các vị khăng khăng bỏ ngoài tai những lời can gián chân thành của trí thức và quần chúng. 

Cũng theo yêu cầu của nhiều người gửi e-mail tới chúng tôi, để bạn đọc xa gần nhớ lại và tìm lại tài liệu về quá trình phản biện dự án bauxite Tây Nguyên, từ nay, BVN sẽ lần lượt đăng lại các bản Kiến nghị đã gửi đến các cấp có thẩm quyền cũng như đã công bố trên các trang BVN phiên bản cũ – nay đã là những trang mạng xấu số – trong năm 2009, cùng một số bài quan trọng khác trong hơn ba năm rưỡi qua, đồng thời cũng sẽ hệ thống hóa những bài viết khác về bauxite kể từ năm 2009 đến nay và làm đường link giúp quý bạn tìm đọc chúng, mà do dung lượng trang mạng có hạn nên không thể đăng lại được.  

BVN

PHỤ LỤC

Kiến nghị về quy hoạch và các dự án khai thác Bauxite ở Việt Nam (12/04/2009)

Danh sách chữ ký 1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9

– Ông Nguyễn Minh Triết Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam ;

– Ông Nguyễn Phú Trọng cùng toàn thể Quốc Hội nước CHXHCN Việt Nam ;

– Ông Nguyễn Tấn Dũng cùng các thành viên Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam

Chúng tôi, những người Việt Nam ký tên dưới đây, lo lắng trước vận mệnh nước nhà về vụ khai thác bauxite ở Tây Nguyên, xin kính gửi quý cơ quan bản kiến nghị này.

Thưa quý cơ quan,

Dân tộc Việt Nam chúng ta trải qua nhiều thập kỷ chiến tranh giành độc lập và thống nhất, ngày nay đang huy động tổng lực sức người sức của và sức trí tuệ vào công cuộc xây dựng đất nước theo định hướng đổi mới toàn diện.

Trong công cuộc xây dựng mới đất nước ta, trên nguyên tắc, không có sự đối lập về quyền lợi giữa Nhà nước và nhân dân – nhân dân ta ở trong nước cũng như ở ngoài nước, người giữ cương vị lãnh đạo cũng như người dân bình thường, ai ai cũng muốn đất nước ngày càng giàu mạnh, ngày càng văn minh, cả dân tộc sẽ là một gia đình lớn, vui tươi, ấm no, hạnh phúc.

Tiếc rằng, trong vụ bauxite đang diễn ra, những con người trung thực của đất nước bắt đầu thấy hẫng hụt, lý tưởng chung tay xây dựng đất nước gần như đang ít nhiều suy giảm vì cách làm việc của cơ quan điều hành đất nước, một tình trạng cần được phân tích ngắn gọn như dưới đây.

Thưa quý cơ quan,

Việc khai thác tài nguyên của đất nước, trong đó có tài nguyên bauxite, là việc làm cần thiết, nhưng đó không thể là việc làm bằng mọi giá!

Công việc chuẩn bị cho dự án bauxite đã được nhiều nhà khoa học chỉ ra những thiếu sót toàn diện, mà chỉ riêng hai lá thư của Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng đủ cho thấy những bất cập về chính trị, quốc phòng, môi trường, kinh tế, kỹ thuật, và kiến nghị của Tiến sĩ Nguyễn Thanh Sơn, của Giáo sư Phạm Duy Hiển, và của các nhà nghiên cứu độc lập khác ở trong nước như nhà văn Nguyên Ngọc, học giả Nguyễn Trung, nhà báo Lê Phú Khải, nhà văn Phạm Đình Trọng, và ở ngoài nước như Tiến sĩ Nguyễn Đức Hiệp chuyên gia về ô nhiễm môi sinh ở Úc, Kỹ sư tư vấn Đặng Đình Cung chuyên gia về mỏ ở Pháp… là những bổ sung toàn diện mang tính chất “kỹ thuật” cho hai lá thư tâm huyết của Đại tướng.

Tất cả các kiến nghị đó đã chỉ ra những kẽ hở hoặc những sai phạm khó chấp nhận trong chủ trương làm dự án bauxite này, mà chỉ ba điều sau cũng đủ để tất cả những ai có lương tri phải suy nghĩ:

- Chủ trương lập dự án được công khai hóa vào cuối năm 2008 sang đầu năm 2009, song thực ra nó đã được “ký tắt” với người Trung Quốc từ nhiều năm về trước mà không hề xin ý kiến nhân dân thông qua Quốc Hội do dân bầu ra; toàn bộ báo cáo tiền khả thi chưa bao giờ được trình ra trước nhân dân và đại diện của nhân dân tức Quốc Hội;

- Người Trung Quốc đóng cửa các mỏ khai thác bauxite của họ để chuyển sang khai thác ở Việt Nam, định trút gánh nặng ô nhiễm môi trường cho các thế hệ Việt Nam hôm nay và nhiều đời mai sau – những hành động y hệt như họ đã và đang làm ở châu Phi với sự giúp sức của những chế độ cai trị tham nhũng tại châu lục này, và đang bị dư luận thế giới theo dõi chặt chẽ và hết sức công kích;

- Kỹ thuật, công nghệ và nhân công khai thác dự định du nhập chủ yếu từ Trung Quốc, một cường quốc mới nổi dậy với nền kinh tế đang giàu lên nhưng bên trong vẫn chứa đựng không ít thực trạng bất khả tín, trong đó liên quan đến vấn đề khai thác bauxite là sự “nổi tiếng” của Trung Quốc trên toàn thế giới hiện đại như là một quốc gia gây ô nhiễm môi trường vào bậc nhất, chưa kể những “vấn nạn” khác (chỉ mới trong tháng Ba vừa rồi Chính phủ nước Úc đã phải hủy bỏ một dự án khai thác khoáng sản ở Nam Úc ký với Trung Quốc vì lý do quốc phòng).

Thưa quý cơ quan,

Đất nước là của chung của cả dân tộc, chứ không là của riêng của một nhóm người nào, của một nhóm quyền lợi nào, hoặc một tổ chức nào dù tinh hoa đến đâu cũng vậy.

Tất cả những người có ý thức với dân tộc, với đất nước, xót xa trước những việc làm không được kiểm soát chặt chẽ xoay quanh vụ bauxite, đều thấy cần thiết phải lên tiếng.

Chúng tôi kiến nghị:

1) Phải đưa vấn đề dự án bauxite Tây Nguyên ra trước Quốc Hội và mọi chủ trương liên quan phải được Quốc Hội quyết định;

2) Dự án bauxite Tây Nguyên phải chính thức dừng ngay lại, có giám sát chặt chẽ cho tới khi Quốc Hội xem xét toàn bộ báo cáo tiền khả thi và đưa ra những phê chuẩn thích hợp. Kính mong Quốc Hội thấu suốt được tinh thần của đại đa số dân chúng không muốn dự án này tiếp tục vì tất cả những hệ lụy nặng nề của nó;

3) Những nghiên cứu tiền khả thi với vấn đề bauxite Tây Nguyên cần được dư luận rộng rãi tham gia và theo dõi.

Thưa quý cơ quan,

Những người ký tên dưới bản kiến nghị này bày tỏ sự lo lắng khôn cùng trước phương cách làm việc chưa thấu triệt và hoàn bị về nhiều mặt cho một dự án có tầm chiến lược sống còn của đất nước như dự án bauxite.

Xin quý cơ quan nhận ở đây lòng kính trọng của chúng tôi và rất mong được thông hiểu cho nỗi trăn trở của chúng tôi cả ở trong nước lẫn ở ngoài nước.

Nhân dịp này, chúng tôi cũng kêu gọi người Trung Hoa nhất là giới trí thức hãy ủng hộ dân tộc Việt Nam, giúp cho môi trường sống của nước láng giềng phía Nam được trong lành, giúp cho nhiều vấn đề còn dở dang giữa hai quốc gia được giải quyết trong hòa bình và hữu nghị.

Việt Nam, ngày 12 tháng 4 năm 2009

Ký tên

GS Nguyễn Huệ Chi, Nhà văn Phạm Toàn và GSTS Nguyễn Thế Hùng 

 

-->đọc tiếp...

DỰ ÁN BAUXITE: SA LẦY VÌ KHÔNG NGHE PHẢN BIỆN CỦA GIỚI TRÍ THỨC

Dự án bôxít Tây Nguyên:

“CẢNH BÁO CỦA GIỚI KHOA HỌC DẦN ĐÚNG!”

(Dân trí) - “Cảnh báo của các nhà khoa học về dự án Bôxít ở Tây Nguyên đang dần đúng. Dự án vẫn được thải bằng công nghệ rẻ tiền, nhiều rủi ro... Nếu làm đến cùng thì bôxít sẽ trở thành gánh nặng kinh tế!”. 

 >>  Cảng Kê Gà gây nhiều hệ lụy!
 >>  Cảng, đường phục vụ bô-xít: Chính phủ yêu cầu giải quyết sớm
 >>  Bô-xít lại “làm nóng” nghị trường

Đó là khẳng định của Tiến sĩ Nguyễn Thành Sơn, Giám đốc Ban quản lý cá dự án than đồng bằng sông Hồng thuộc Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) về việc thử nghiệm 2 dự án Bôxít Tân Rai và Nhân Cơ. Tiến sĩ Sơn kiến nghị lãnh đạo Vinacomin xin Chính phủ cho dừng ngay dự án Nhân Cơ, chờ khi nào Tân Rai có hiệu quả sẽ làm tiếp. 
.

“Thuận buồm xuôi gió” cũng lỗ? 

Sau chuyến khảo sát thực tế hai dự án trên ở Tây Nguyên, Tiến sĩ Sơn cho biết, đến nay dự án chẳng có gì mới so với những điều đã được cảnh báo từ 4 năm trước. Bùn đỏ - vấn đề được nhiều nhà khoa học quan tâm, vẫn được thải bằng công nghệ nghệ “ướt” rẻ tiền và nhiều rủi ro. Công nghệ lạc hậu thì ngày càng rõ, phân xưởng khí hóa than sử dụng công nghệ của những năm 1960, phải dùng than cục tốt của Hòn Gai loại 4A.

Khu vực sẽ trở thành hồ chứa bùn đỏ ở dự án bô-xít Nhôm (Lâm Đồng) (ảnh minh họa)

Về hiệu quả kinh tế của dự án Tân Rai, theo Tiến sĩ Sơn, dự án đã xong (nhưng chậm tiến độ gần 2 năm) điều đó có thể “nhẩm” được ra chậm tiến độ 1 năm, riêng lãi suất huy động vốn trong quá trình xây dựng đã làm tăng tổng mức đầu tư thêm gần 1100 tỷ đồng. Khi đi vào hoạt động, giả sử trường hợp lý tưởng: tổng vốn đầu tư đã được điều chỉnh của Tân Rai chỉ dừng lại ở mức 15.600 tỷ đồng, lãi suất huy động vốn tạm tính 7%/năm, thời gian huy động vốn là 10 năm, trả vào cuối kỳ, riêng chi phí hoàn trả vốn đầu tư (cả gốc và lãi) đã lên tới 2220 tỷ đồng/năm.

Nếu giá nhôm kim loại trên thế giới năm 2013 sẽ đạt mức 2300USD/tấn, thì giá xuất khẩu alumina của Vinacomin ở ven biển tối đa khoảng 345USD/tấn. Như vậy, nếu tính chi phí tiêu thụ (vận chuyển, bốc-dỡ, hao hụt) khoảng 25 USD/tấn và thuế xuất khẩu theo qui định là 20%, theo Tiến sĩ Sơn mỗi tấn alumina sẽ lỗ khoảng 124 USD, Vinacomin lỗ 74,4 triệu USD/năm. Trong trường hợp “thuận buồm xuôi gió” nhất (được miễn cả thuế xuất khẩu - ngân sách tạm thời), mỗi tấn alumina sẽ lỗ ít nhất 55 USD, mỗi năm Vinacomin lỗ ít nhất 33 triệu USD.

Gánh nặng kinh tế

Tiến sĩ Sơn cho rằng, dự án gây nguy hại cho sinh thái, nhưng bây giờ chưa thể hiện. Còn đối với Vinacomin, nếu cứ quyết tâm để thử nghiệm đến cùng thì bôxít sẽ trở thành gánh nặng kinh tế đối với cả ngành công nghiệp than ở Quảng Ninh. Khoảng 99,36% lợi nhuận thu được để Vinacomin đầu tư vào các dự án kinh doanh đa ngành (trong đó có các dự án bôxít-alumina) có nguồn gốc từ ngành than. Nếu ngành than bị mất vốn đã đầu tư vào bôxít và trong tương lai vẫn phải tiếp tục “gánh” lỗ cho bauxite (74,4 triệu USD/năm như phân tích ở trên).

“Tôi thấy buồn vì những cảnh báo của các nhà khoa học cách đây 3-4 năm đang dần đúng. Thực lòng mà nói, thâm tâm tôi cũng phải mong cho việc thử nghiệm thành công. Nhưng rất tiếc, việc thử nghiệm đến nay đã cho thấy rõ kết quả ban đầu là: chậm tiến độ, vốn đầu tư tăng, và chủ đầu tư ngày càng đuối”, Tiến sĩ Sơn cho hay.

Trước hàng loạt vấn đề, Tiến sĩ Sơn mong muốn Vinacomin 2 điều, thứ nhất, dũng cảm xin Chính phủ cho dừng dự án Nhân Cơ, chờ thử nghiệm Tân Rai “chót lọt”. Nếu có dự án Tân Rai hiệu quả mới triển khai tiếp Nhân Cơ. Thứ hai, hãy tập trung nguồn lực (vốn, thời gian, cán bộ) để phát triển ngành than ở Quảng Ninh.

“Trong tình cảnh của Vinacomin bây giờ, tiết kiệm được một đồng, giảm tổn thất được một đồng cũng quý (dừng Nhân Cơ cũng tiết kiệm được vài trăm triệu đô la). Còn trong tình cảnh chung không có alumina thì Tây Nguyên vẫn phát triển được, còn thiếu than thì cả nền kinh tế sẽ gay go”, Tiến sĩ Sơn quan ngại.

Quang Phong

Nguồn: Dân trí.

Nhà máy bauxite Tân Rai, Nhân Cơ: 

TẠM DỪNG LÀ THƯỢNG SÁCH! 

Thứ Năm, 21/02/2013 11:41

Hàng ngàn bạn đọc đã bức xúc trước thông tin Nhà máy bauxite Tân Rai sẽ bị lỗ nặng. Bức xúc vì đây là điều đã được các nhà kinh tế, khoa học… dự báo và phản biện quyết liệt trước khi thực hiện nhưng không được tiếp thu, để dẫn đến hậu quả ngày hôm nay.

“Đình chỉ 2 dự án này ngay dù chỉ là thí điểm. Không khai thác thì tài nguyên vẫn còn đó, sau này con cháu chúng ta có đủ điều kiện sẽ khai thác hiệu quả hơn. Hiện nay dù có "cố đấm thì chẳng có xôi để ăn", chỉ có nợ và nợ mà thôi”. Đây là ý kiến của bạn đọc Năm Kim về hai dự án bauxite Tân Rai (Lâm Đồng) và Nhân Cơ (Đắk Nông) và cũng là ý kiến của số đông bạn đọc về tính khả thi của dự án. Sau khi kiên quyết thực hiện, nay các lãnh đạo của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) tuyên bố: lỗ, càng làm càng lỗ. 

Đụng gì cũng bán, con cháu lấy gì mà sống 

Bạn đọc Trần Minh Quân, nói thẳng: “Tôi còn nhớ bao nhiêu lời cảnh báo, can ngăn từ các nhà khoa hoc, kinh tế, những người có tâm huyết, lương tri với đất nước vẫn còn như mới hôm qua....! Rồi cũng như Vinasin, vinalines thôi. Trách nhiệm là.... của chung! Thật tàn nhẫn”.

Chỉ rõ hơn về bản chất của vụ việc, bạn đọc Bình Minh, bày tỏ: “Nhiều người cố quyết để dự án bauxite Nhân Cơ và Tân Rai thành hiện thực, mặc cho bao nhiêu bài báo với bao nhiêu lý do chính đáng rằng không nên có cái dự án này. Theo phân tích thì việc hạch toán lỗ lãi quá đơn giản, chỉ là vài phép tính cộng trừ như một học sinh lớp năm vậy mà bao nhiêu chuyên gia của nhà đầu tư lại không tiên liệu được. Hay là biết lỗ mà vẫn làm? Có phải vì dự án thì chắc chắn lỗ nhưng có những cá nhân lại "lãi lớn" khi thực hiện dự án nên người ta mới cố làm?”.

Bức xúc với cách làm kinh tế của Vinacomin, bạn đọc Lê Thanh Sơn, bức xúc: “Khi mới lập dự án thì luôn khẳng định là lãi, dù có nhiều ý kiến phản đối nhưng vẫn "phải mạnh dạn và kiên quyết làm". Bây giờ xây dựng xong rồi thì bắt đầu kêu lỗ: “dự kiến năm tới mới có thể có lãi”, nếu năm tới vẫn lỗ thì phải chăng cứ thế mà kêu "năm tới nữa sẽ có lãi". Dự án cả tỉ USD tiền của dân mà các vị tính toán cứ như chuyện đùa”.
.

Nhà máy bauxite Tân Rai chuẩn bị sản xuất mẻ alumin đầu tiên

nhưng đã biết chắc là sẽ bị lỗ. Ảnh: Cao Nguyên

Cám cảnh hơn, bạn đọc tên Chinh, cho biết: “Nghe mà buồn quá. Thế hệ chúng ta chưa đủ trình độ thì để con cháu sau có cái mà dùng. Than, Titan, giờ đây là bauxite… sao cứ bán thô, bán non như vậy mà còn lỗ nữa chứ”. Bạn đọc này ví dụ: “Ở trong nhà không có tiền thì phải đi làm kiếm tiền mà xài chứ cứ nhìn quanh có cái gì bán được mang đem bán thì con cháu sau này biết lấy gì sống”. Cùng tâm trạng, bạn đọc Trương Hán Siêu, cảm thán: “Nghe điều này tôi muốn khóc cho quê hương quá. Khóc cho đất đai màu mỡ của Tây Nguyên, của cà phê, của cao su, tiêu... khóc cho người dân Tây Nguyên mất đất sản xuất...”.

Nhìn nhận lại hoạt động của các “ông” lớn kinh tế, bạn đọc Quang Hưng kết luận: “Hết “ông” Vinashin đến “ông” Vinaline, giờ thì đến Vinacomin. Cứ thua lỗ hoài thì sức dân sao chịu nổi”.

Ai chịu trách nhiệm ?

Trước ý kiến trả lời báo chí của ông Trần Xuân Hòa, Chủ tịch Hội đồng thành viên Vinacomin: “làm theo chỉ đạo của Chính phủ”… “không biết bao giờ hết lỗ”… nhiều bạn đọc cho rằng ông Hòa đang lẩn tránh trách nhiệm. Lập một dự án kinh tế mà không biết bao giờ có lãi, khi lỗ thì đổ trách nhiệm cho người khác thì cần gì phải ngồi vào cái ghế chủ tịch hội đồng thành viên của tổng công ty? Ở vị trí lãnh đạo một tổng công ty, hưởng lương cao từ tiền thuế của dân nhưng thiếu năng lực, gây lỗ lã mà vẫn an nhiên là điều không thể chấp nhận.
.

Dự án bauxite Nhân Cơ (tỉnh Đắk Nông). Ảnh: Cao Nguyên
.

Bạn đọc Phạm Ngọc Hùng đặt vấn đề: “Ai là người chịu trách nhiệm về vấn đề này?. Bây giớ mới thấy ý kiến của các chuyên gia kinh tế và đặc biệt là ý kiến của Đại tướng Võ Nguyên Giáp về việc khai thác bauxite thật là ý nghĩa. Đáng buồn là có nhiều người đã bất chấp mà thực hiện để bây giờ người dân gánh hậu quả”.

Bạn đọc Ya Lúp, phân tích: “Khách quan mà nói, nếu chúng ta làm dự án này chỉ bán cho Trung Quốc và Malaysia thì họ phải mua với giá mà chúng ta có lời và có tiền để khắc phục môi trường bị ảnh hưởng. Nếu họ mua với giá thấp thì nên dừng luôn dự án, bởi đã làm ăn thì hai bên cùng có lợi chứ không thể một bên vừa thiệt hại kinh tế vừa thiệt hại môi trường còn một bên thì mua giá thấp hưởng lợi. Người dân Tây Nguyên chúng tôi muốn được nghe lời nói thật bụng của người có trách nhiệm quyết định dự án này”.

Chỉ rõ hơn bản chất của vấn đề, bạn đọc Hoa Vinh, viết: “Lúc lập dự án và thực hiện các dự án Bauxite ở Tây Nguyên, các chuyên gia và ban quản lý dự án các cấp đều rất quyết tâm dù có biết bao ý kiến phản đối vì ảnh hưởng rất lớn đến môi trường, cơ sở hạ tầng trong khi hiệu quả rất mù mờ. Nay kết quả bước đầu đã thấy rõ. Tương lai Nhà máy Tân Rai cứ phải sản xuất, lúc này Trung Quốc chỉ cần ngừng không mua khoảng dăm bảy tháng, sản phẩm ứ đọng, không đủ kho để chứa… thì Trung Quốc ra điều kiện 170USD/tấn cũng phải bán chứ biết làm sao”.
.

Càng chạy theo càng thiệt hại! “Dù đã bỏ ra nhiều tiền của, công sức… nhưng việc tạm dừng triển khai các dự án bauxite vẫn là thượng sách. Càng chạy theo các dự án này thì càng thiệt hại và chỉ khổ cho dân thêm thôi” – bạn đọc Nguyễn Văn Trực. “Khi dự án bauxit này đang còn trên giấy thì các nhà kinh tế đã biết là sẽ bị lỗ rồi. Sản xuất làm chi một mặt hàng mà chỉ có 2 người mua, một người mua cầm chừng còn một người thì sau này sẽ ra chiêu ém giá thì không “sụp tiệm” mới là lạ” – bạn đọc Thanh Hồng. “Trước đây không nghe lời can gián của các nhà khoa học và những người có tâm với đất nước, nay cười đau khóc hận với bauxit. Tiền của nhân dân bay theo bụi đỏ Tây Nguyên mất rồi !” – bạn đọc Lê Uy Lực.

Phạm Hồ

Nguồn: Người Lao động.

  

-->đọc tiếp...