PHỎNG VẤN NÓNG VỀ VỤ THỬ HẠT NHÂN LẦN 3 CỦA TRIỀU TIÊN

Phỏng vấn nóng TS. Đinh Hoàng Thắng:

Triều Tiên lại thử hạt nhân: Giương Đông kích Tây

Bối cảnh lần thử này có ba điểm khác các lần trước. Thứ nhất, thử trước khi tổng thống Obama đọc thông điệp liên bang. Thứ hai, thử trước khi ông Tập Cận Bình “lên ngôi” vào tháng ba tới, và gần đây thế giới đang “lùm xùm” về việc Bắc Kinh sẽ có những điều chính trong quan hệ với đồng minh bị coi là cô lập nhất thế giới nhưng lại cũng gần gũi nhất với Trung Quốc. Và thứ ba, bối cảnh này Việt Nam và ASEAN cần hết sức để ý: thử để phá “cuộc mặc cả” mà Triều Tiên cho rằng đang ngầm diễn ra giữa Mỹ và Trung Quốc…

NCHDCND Triều Tiên thử hạt nhân lần thứ ba đang làm náo loạn cả “làng toàn cầu”, riêng TS. có cảm thấy ngạc nhiên?

Những điều tưởng rằng Triều Tiên đã, đang và có thể gây ngạc nhiên cho thế giới thật ra ít làm ai ngạc nhiên. Chắc rằng tôi cũng không ngoại lệ! Triều Tiên là trường hợp hiếm hoi mà các nhà quan sát quốc tế sẽ còn phải “dụng công” để tìm được một khung lý thuyết phân tích các tình huống diễn ra ở đấy.

Ý ông là những hành động của Triều Tiên không theo một quy luật nào cả?

Nói không theo quy luật nào cả thì cũng không hẳn! Thế giới đã phân tích nhiều và từ lâu đề cập tới chính sách ngoại giao bắt bí của CHDCND Triều Tiên (blackmail diplomacy). Thử hạt nhân cấp độ cao và phóng tên lửa (vệ tinh/phi đạn) tầm xa là hai lá bài trong chương trình hạt nhân phục vụ cho chính sách này của Triều Tiên. Đây cũng là nước duy nhất liên tiếp thực hiện các vụ thử nghiệm hạt nhân trong thế kỷ thứ 21…

Triều Tiên thử nghiệm nhiều lần như vậy để làm gì? Đằng nào thì nước này cũng đã được xếp vào câu lạc bộ các nước có vũ khí hạt nhân?

Đúng là từ tháng 4 năm ngoái, Triều Tiên đã sửa đổi hiến pháp để chính thức định nghĩa nước này là một "quốc gia có vũ khí hạt nhân". Nhưng vấn đề không phải chỉ để “đánh trống ghi tên” vào Câu lạc bộ. Giới phân tích nói nhiều về các ý đồ sâu xa của các vụ thử nghiệm, mỗi lần thử như thế đều nhằm tới những mục tiêu nhất định trong tầm ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng phục vụ cho chiến lược dài hạn.

Vậy bối cảnh thử lần này có gì đặc biệt?

Bối cảnh lần thử này có ba điểm khác các lần trước. Thứ nhất, thử trước khi tổng thống Obama đọc thông điệp liên bang. Thứ hai, thử trước khi ông Tập Cận Bình “lên ngôi” vào tháng ba tới, và gần đây thế giới đang “lùm xùm” về việc Bắc Kinh sẽ có những điều chính trong quan hệ với đồng minh bị coi là cô lập nhất thế giới nhưng lại cũng gần gũi nhất với Trung Quốc. Và thứ ba, bối cảnh này Việt Nam và ASEAN cần hết sức để ý: thử để phá “cuộc mặc cả” mà Triều Tiên cho rằng đang ngầm diễn ra giữa Mỹ và Trung Quốc…

Và để phục vụ cho chiến lược dài hạn nào?

Trước sau Triều Tiên cũng phải thay đổi. Myanmar, Triều Tiên sẽ là những mảnh ghép cuối cùng để hoàn thiện nốt bức tranh toàn cảnh về các bước chuyển giao ngoạn mục giữa thế giới cũ và thế giới mới. Nhưng trước khi thay đổi, Triều Tiên phải chứng tỏ trước bàn dân thiên hạ rằng, nước này vẫn tiếp tục cứng rắn với Mỹ, phương Tây, thậm chí với cả đồng minh “ruột”. Đấy là chưa kể giương cao thanh thế có thể còn vì lý do nội bộ, mà đối với các xã hội khép kín như Triều Tiên thì quả tình chưa thể đoán định hết được. Ngoài ra, khuyếch trương thanh thế còn cho phép Triều Tiên tăng cường khả năng mặc cả trong các cuộc đàm phán tương lai với Mỹ và các đối tác.

Căn cứ vào đâu để có thể dự đoán về khả năng “móc ngoặc” giữa Trung Quốc và Mỹ, vốn đang được coi là hai kỳ phùng địch thủ?

Cứ nhìn vào cuộc chiến Việt Nam trước đây và căn cứ vào các tình thế “lưỡng nan về an ninh” hiện nay ở Đông Á thì thấy cả hai gã khổng lồ này đang cần đến nhau để giải quyết chính những bê bối ở bên trong mỗi nước. Nhìn vào quan hệ giữa Trung Quốc và Triều Tiên đang ngày càng xấu đi, vì Bình Nhưỡng khăng khăng theo đuổi chương trình vũ khí hạt nhân để “chống Mỹ”, trong khi Bắc Kinh phản đối cách đi này đủ thấy…

Tại sao đối với bối cảnh thứ ba ta và ASEAN cần để ý?

Đơn giản, vì “mặc cả” trong quan hệ giữa các nước lớn là bệnh hay lây! Đã mặc cả được về an ninh Đông Bắc Á, thì chẳng có gì loại trừ họ sẽ không mặc cả về an ninh Đông Nam Á, không mặc cả về tranh chấp trên Biển Đông…

Nhưng Trung Quốc đòi đến hơn 80% diện tích Biển Đông, làm sao Mỹ có thể thỏa hiệp được?

Trước đây mấy năm, Trung Quốc đã từng “rủ” Mỹ cùng chia đôi Biển Thái Bình Dương nhưng Mỹ không chịu. Trong tâm thế đang hưng phấn cao độ, lại thấy Mỹ có những khó khăn nhất định trong việc triển khai chiến lược “Á tâm” (pivot/chuyển trục sang châu Á), ban lãnh đạo mới ở Bắc Kinh cho rằng thời điểm này có thể “nắn gân” Mỹ. Nắn được hay không còn là chuyện khác! Trước đây, Trung Quốc cũng được “bật đèn xanh” để chiếm Hoàng Sa, nhưng rồi có thay đổi được kết quả của cục diện cuối cùng của cuộc chiến đâu!

Vậy theo ông, để bảo vệ biển đảo ta và ASEAN cần làm gì trước mắt?

ASEAN phải đoàn kết, phải giữ được vai trò trung tâm trong quá trình hình thành các cấu trúc khu vực. Cả ta lẫn ASEAN không bao giờ được quên bài học, các cường quốc bao giờ cũng đánh những ván bài lớn. Lợi ích các nước nhỏ chỉ là các thứ gia vị trong mâm cỗ lớn của họ…

Cám ơn TS. đã trả lời phỏng vấn nóng. Hy vọng thực tế quan hệ quốc tế trong khu vực, nhất là những vấn đề liên quan đến ta sẽ vui hơn, lạc quan hơn trong năm mới.

Muốn vui hơn, lạc quan hơn, phải có những đột phá mới về chính sách!

Xin cám ơn Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng! Và xin chúc Ông và gia đình một năm mới an lành, hạnh phúc!

Nguyễn Xuân Diện thực hiện chiều 4 Tết Quý Tỵ 
*TS. Đinh Hoàng Thắng, nguyên Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Hà Lan, 
nguyên TBT tuần báo Quốc tế (Bộ Ngoại giao).

_________________________

Chương trình hạt nhân và phi đạn của Bắc Triều Tiên

Tháng 12, 1985: Ðồng ý với Hiệp ước Cấm phổ biến Vũ khí Hạt nhân.

Tháng 8, 1998: Phóng thử nghiệm Taepodong-1, hỏa tiễn tầm xa đầu tiên của BTT.

Tháng 9, 1999: Cam kết đình chỉ các cuộc thử nghiệm phi đạn tầm xa vào lúc cải thiện bang giao với Hoa Kỳ.

Tháng 1, 2003: Loan báo rút ra khỏi Hiệp ước Cấm phổ biến Hạt nhân.

Tháng 3, 2005: Chấm dứt việc đỉnh chỉ thử nghiệm phi đạn, quy lỗi cho chính sách “thù nghịch” của Hoa Kỳ.

5 tháng 7, 2006: Phóng thử nghiệm hỏa tiễn tầm xa Taepodong-2, thất bại chưa đầy 1 phút sau khi phóng.

15 tháng 7, 2006: Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc yêu cầu Bình Nhưỡng đình chỉ chương trình phi đạn.

9 tháng 10, 2006: Thực hiện cuộc thử nghiệm hạt nhân đầu tiên dưới mặt đất.

15 tháng 10, 2006: Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc yêu cầu đình chỉ các cuộc thử nghiệm hạt nhân và phi đạn, cấm bán vũ khí.

5 tháng 4, 2009: Phóng hỏa tiễn tầm xa rơi xuống Thái Bình Dương, Tuyên bố thành công, nhưng Hoa Kỳ nói không có vệ tinh nào được đưa vào quỹ đạo.

13 tháng 4, 2009: Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc lên án vụ phóng, siết chặt các biện pháp chế tài. Bình Nhưỡng rời khỏi các cuộc đàm phán hạt nhân 6 bên.

Tháng 5, 2009: Thực hiện cuộc thử nghiệm hạt nhân dưới mặt đất lần thứ hai.

Tháng 2, 2012: Thông báo đình chỉ các chương trình hạt nhân và phi đạn tầm xa để đổi lấy viện trợ lương thực của Hoa Kỳ.

Tháng 4, 2012: Phóng hỏa tiễn tầm xa, nổ tung ngay sau khi cất cánh.

Tháng 12, 2012: Phóng hỏa tiễn Unha-3, và tuyên bố đưa thành công vệ tinh vào quỹ đạo.

Tháng 1, 2013: Hội đồng Bảo an LHQ lên án vụ phóng hỏa tiễn tháng 12, Bắc Triều Tiên vẫn tuyên bố sẽ thực hiện cuộc thử nghiệm hạt nhân lần thứ ba.

Tháng 2, 2013: Thực hiện cuộc thử nghiệm hạt nhân lần thứ ba.

.