KHÔNG ĐỔI MỚI, TỨC LÀ TƯỚC ĐOẠT TƯƠNG LAI CỦA CẢ DÂN TỘC

ĐB Trương Trọng Nghĩa nhắc nhở về nguy cơ đưa đất nước tụt hậu

Đại biểu Quốc hội lo lắng về Hiến pháp 
Theo BBC 

Đại biểu Quốc hội tiếp tục lên tiếng quan ngại về thực chất lần sửa đổi Hiến pháp 1992 trong khi chỉ còn non ba tuần nữa, phiên họp thứ 6 của Quốc hội khóa XIII của Việt Nam, vốn lên kế hoạch thông qua bản thảo sửa đổi Hiến pháp, bế mạc.

Tuần này, một đại biểu quốc hội từ TP Hồ Chí Minh nhắc nhở Quốc hội Việt Nam về trách nhiệm đối với "hậu thế" nếu kìm hãm bước tiến của dân tộc.

Cùng lúc, một quan chức từ văn phòng Quốc hội nêu quan điểm cho rằng đổi mới qua lần sửa đổi Hiến pháp này là mệnh lệnh của thời đại.
Hôm 5/11, đại biểu Trương Trọng Nghĩa phát biểu trước Quốc hội Việt Nam nói:

"Không ít ý kiến cử tri cho rằng Hiến pháp sửa đổi là giải pháp cho mọi giải pháp. Trên tinh thần đó, vừa qua các tầng lớp nhân dân đã phát huy tinh thần trách nhiệm, ý thức dân chủ, tầm trí tuệ và văn hóa để đóng góp xây dựng Hiến pháp sửa đổi.”

“Nếu việc sửa đổi Hiến pháp lần này không đạt được yêu cầu đó thì chúng ta sẽ không tiếp thu được những tinh hoa trí tuệ nhân dân đã đóng góp mà còn bỏ lỡ cơ hội đưa công cuộc đổi mới lên một tầm cao mới, tạo động lực cho đất nước vượt qua nguy cơ tụt hậu, tiếp kịp các nước trong khu vực và trên thế giới."

Theo đại biểu thuộc đoàn TP Hồ Chí Minh, chính quyền Việt Nam đang 'chậm bước' so với nhu cầu của đất nước về đổi mới.

Ông nói với Quốc hội: "Không ít ý kiến cho rằng nếu không có những giải pháp toàn diện và đột phá thì tình hình đất nước không thể chuyển biến tích cực một cách căn bản."

"Nguyên nhân có nhiều, nhưng trong đó có nguyên nhân là công cuộc đổi mới thể chế và luật pháp đã chậm bước so với nhu cầu của đất nước.”

TS N. S. Dũng: Nếu không đổi mới, VN sẽ không có tương lai

'Không có ý nghĩa gì'

Trước đó, cũng trong tuần, một Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội bày tỏ đồng tình với quan điểm của một Bộ trưởng trong nội các của chính phủ cho rằng chính quyền cần phải đổi mới, nếu không sẽ gặp khó khăn.

"Cá nhân tôi cảm nhận là Bộ trưởng Bùi Quang Vinh đã nói rất thẳng thắn và rất đúng đắn," Tiến sỹ Nguyễn Sỹ Dũng nói với tờ Tiền Phong Online hôm 04/11, nhất trí với quan điểm của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư.

Ông nhấn mạnh Việt Nam sẽ không có tương lai, nếu không đổi mới:

"Chúng ta đang sống trong một thế giới đã thay đổi. Sống theo cách cũ, vì vậy sẽ không có tương lai."

"Điều đáng lưu ý là không chỉ thế giới đã rất khác, mà những người dân cũng đã rất khác. Tôi có cảm giác là hàng chục triệu người dân đã hội nhập với thế giới hiện đại nhanh chóng và hiệu quả hơn so với nhiều thiết chế đang vận hành nền quản trị quốc gia của chúng ta."

Một luật sư bất đồng chính kiến ở Việt Nam mới đây nhận xét với BBC về thực chất đợt chính quyền sửa đổi Hiến pháp kỳ này, cho rằng nhà nước cố tỏ ra dân chủ, nhưng thực chất không có gì thay đổi cơ bản trong bản Hiến pháp sửa đổi mới căn cứ trên dự thảo của chính quyền.

"Bản Hiến pháp sắp được Quốc hội Việt Nam thông qua sửa đổi tới đây gần như là một bản Hiến pháp cũ, nó chỉ chỉnh sửa một số chỗ để củng cố cho nội bộ của Đảng Cộng sản thôi, chứ không đem lại một lợi ích nào thực tế cho người dân VN cả...," luật sư Nguyễn Văn Đài nói.

Theo ông Đài, điều đáng quan tâm nhất là xem xét xem chất lượng của một bản Hiến pháp có thực sự đáp ứng được các quyền tự do, dân chủ của người dân hay không, có đáp ứng được quyền của người dân kiểm soát chính quyền về quyền lực chính trị, cũng như về kinh tế hay không.

"Dù họ có cố tình tạo ra một cách làm có vẻ dân chủ hơn, thế nhưng nội dung không đáp ứng được, thì không có ý nghĩa gì," luật sư Đài nói với BBC.

-->đọc tiếp...

HẬU THẾ SẼ ĐÁNH GIÁ QUỐC HỘI KHÓA XIII

"Hậu thế sẽ đánh giá Quốc hội khóa XIII"

05/11/2013 12:09 (GMT + 7) 

 

TTO - "Tôi nhận thức rằng sửa đổi Hiến pháp là việc trọng đại mà tác động của nó có thể thúc đẩy hoặc cản trở bước tiến của lịch sử. Hậu thế sẽ đánh giá Quốc hội khóa XIII sẽ làm gì để thúc đẩy chứ không cản trở sự phát triển của dân tộc".

 

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa (TP.HCM) phát biểu tại phiên thảo luận của Quốc hội về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 vào sáng 5-11. 

“Giải pháp của mọi giải pháp”

Đại biểu Nghĩa nói: “Trong những kỳ họp qua chúng ta đã bàn nhiều về giải pháp cho tình hình chung của đất nước. Không ít ý kiến cho rằng nếu không có những giải pháp toàn diện và đột phá thì tình hình đất nước không thể chuyển biến tích cực một cách căn bản. Nguyên nhân có nhiều, nhưng trong đó có nguyên nhân là công cuộc đổi mới thể chế và luật pháp đã chậm bước so với nhu cầu của đất nước”. 

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa - Ảnh: Việt Dũng

Ông nhấn mạnh: “Việc đổi mới chính trị đã không đồng bộ và không theo kịp với đổi mới kinh tế như nghị quyết Đại hội Đảng XI đã nêu. Nhân dân góp ý và chờ đợi sự thay đổi trong đó có ba nội dung lớn cần được đổi mới, đó là đổi mới phương thức lãnh đạo trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền, đổi mới thành phần kinh tế nhà nước và đổi mới về pháp luật đất đai”.

Theo ông Nghĩa, “không ít ý kiến cử tri cho rằng Hiến pháp sửa đổi là giải pháp cho mọi giải pháp. Trên tinh thần đó, vừa qua các tầng lớp nhân dân đã phát huy tinh thần trách nhiệm, ý thức dân chủ, tầm trí tuệ và văn hóa để đóng góp xây dựng Hiến pháp sửa đổi”. 

“Nếu việc sửa đổi Hiến pháp lần này không đạt được yêu cầu đó thì chúng ta sẽ không tiếp thu được những tinh hoa trí tuệ nhân dân đã đóng góp mà còn bỏ lỡ cơ hội đưa công cuộc đổi mới lên một tầm cao mới, tạo động lực cho đất nước vượt qua nguy cơ tụt hậu, tiếp kịp các nước trong khu vực và trên thế giới”. 

Quyền sử dụng đất phải là quyền tài sản

Đại biểu Bùi Mạnh Hùng (Bình Phước) đặt vấn đề: “Dự thảo quy định đất đai là tài nguyên đặc biệt quan trọng của quốc gia, nguồn lực quan trọng để phát triển đất nước được quản lý theo pháp luật và quy hoạch. Tôi rất băn khoăn về chữ quản lý theo quy hoạch”.  

“Nếu quy định quản lý theo quy hoạch thì vô hình trung chúng ta đã đặt tính chất pháp lý của quy hoạch ngang với pháp luật, mà thực tiễn thì quy hoạch diễn ra ở nhiều cấp như xã, huyện, tỉnh, quốc gia, quy hoạch ngành, vùng… Các quy hoạch không tránh khỏi sự chồng chéo, có những quy hoạch thiếu khoa học, thiếu thực tế, điều chỉnh nhiều lần. Đây là một trong những nguyên nhân gây lãng phí đất đai. Nếu lấy quy hoạch làm cơ sở cho việc quản lý, thu hồi đất đai thì tôi e rằng không ổn, dễ bị lợi dụng. Vấn đề quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nên để luật định” - ông Hùng nêu. 

Liên quan đến quy định về quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao quyền sử dụng đất, ông Hùng phân tích: “Ở đây có quy định là người sử dụng đất được chuyển quyền sử dụng đất. Ghi như vậy rất cụ thể nhưng rất thiếu bởi vì người sử dụng đất có rất nhiều quyền: quyền sang nhượng, cho tặng, thế chấp tài sản, góp vốn… Mặt khác, thực chất quyền sử dụng đất hiện nay chính là quyền tài sản. Tuy trong văn bản chưa ghi nhưng trong thực tiễn nó chính là tài sản”. 

Ông Hùng nhấn mạnh: “Người dân muốn có quyền sử dụng đất thì người ta phải bỏ tiền ra để mua. Đó là tài sản. Tôi đề nghị Hiến pháp cần khẳng định quyền sử dụng đất là quyền tài sản mới công bằng. Quy định như vậy sẽ làm cơ sở cho việc quy hoạch, thu hồi, giải tỏa, đền bù theo đúng bản chất đó là quyền tài sản mới đảm bảo sự công bằng, dân chủ và khách quan. 

Mặt khác, người sử dụng đất cũng phải có nghĩa vụ khai thác, sử dụng hiệu quả, không để hoang hóa. Do đó, cần quy định rõ là: “Quyền sử dụng đất là quyền tài sản được pháp luật bảo hộ. Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất có nghĩa vụ khai thác có hiệu quả theo quy định của pháp luật”. 

LÊ KIÊN

Nguồn: Tuổi Trẻ

  

Một bài phát biểu tâm huyết của ĐBQH Trương Trọng Nghĩa, nhưng một độc giả cho biết, trong chương trình thời sự tối qua đã không đưa bài kết thúc phát biểu của ông tại phiên thảo luận hôm qua. 

Đại biểu Dương Trọng Nghĩa: "Tôi nhận thức rằng sửa đổi Hiến pháp là việc trọng đại mà tác động của nó có thể thúc đẩy hoặc cản trở bước tiến của lịch sử. Hậu thế sẽ đánh giá Quốc hội khóa XIII sẽ làm gì để thúc đẩy chứ không cản trở sự phát triển của dân tộc".

 

 

-->đọc tiếp...

LS. TRƯƠNG TRỌNG NGHĨA: TÔI SẼ NHẬN LÀM LUẬT BIỂU TÌNH

Luật sư Trương Trọng Nghĩa:

'Tôi sẽ nhận làm Luật Biểu tình'

Tuần VietNam - ĐBQH TP Hồ Chí Minh, luật sư Trương Trọng Nghĩa, người vừa "đăng ký" nhận soạn Luật Biểu tình cho Quốc hội chia sẻ. 

ĐBQH Trương Trọng Nghĩa (1953), Phó Chủ tịch, Ủy viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Phó Chủ nhiệm đoàn luật sư thành phố Hồ Chí Minh; Ủy viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội.

Thảo luận tổ về chương trình xây dựng luật của QH năm tới, ông đề xuất sẽ đứng ra nhận soạn Luật Biểu tình, vậy ông đã kịp tìm hiểu quy trình, thủ tục và các bước tiến hành chưa?

- Tôi đã tìm hiểu. Quy trình này cũng rất rắc rối.

Đứng ở phương diện cá nhân, tôi có thể vận động các hội viên trong Liên đoàn Luật sư góp công, góp sức để xây dựng dự thảo Luật Biểu tình đúng theo Hiến pháp. Thời gian dự kiến có thể trong khoảng từ 3 - 6 tháng.

Song nếu tuân thủ theo đúng quy trình thì tôi sẽ phải nộp báo cáo đề cương, rồi tham gia đi điều tra khảo sát đánh giá tác động của việc trước khi/sau khi thông qua dự án luật này.  Mà tiến hành điều tra khảo sát này là vượt quá tầm cá nhân 1 đại biểu.

ĐBQH TP Hồ Chí Minh, luật sư Trương Trọng Nghĩa

Tất nhiên, đi điều tra khảo sát là việc làm đúng thôi. Chẳng hạn nhiều luật muốn xây dựng được thì phải có nghiên cứu đánh giá kỹ, điều tra sâu.  Nhưng cũng có những dự án không cần thiết phải làm đến mức như thế vì thực tế đã đặt ra yêu cầu rồi.

Như vậy các quy định pháp lý hiện nay đã tạo cơ sở thuận lợi nhất cho từng nghị sĩ trình bày sáng kiến lập pháp chưa thưa ông?

- Hiện nay thì từng ĐBQH đều có quyền sáng kiến lập pháp. Nhưng sau  khi nghiên cứu tôi cho rằng quy trình các bước đưa ra vẫn còn phức tạp.

Trong khi đó, nếu đề xuất của tôi được QH chấp thuận thì tôi sẽ trình dự thảo, sau đó các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục nghiên cứu, xem xét rồi đưa ra QH thảo luận. Các nghiên cứu của tôi dựa trên cơ sở nghiên cứu pháp luật các nước và đối chiếu với pháp luật hiện hành của Việt Nam. Còn riêng khâu điều tra khảo sát đi tìm hiểu là riêng cá nhân từng ĐB không thể nào làm được.

Nghĩa là ông cũng đã có sự chuẩn bị để sẵn sàng bắt tay vào kế hoạch?

- Tôi sẽ chuẩn bị tất cả mọi thứ. Sẽ phải dành thời gian, công sức để  nghiên cứu. Thực ra, chính các cơ quan của Quốc hội cũng đã nghiên cứu về vấn đề này rồi chứ không phải chưa từng làm.

Ngoài các chuyên gia pháp lý thì ngay các nhà khoa học trong nhiều lĩnh vực họ cũng đã nghiên cứu rồi. Chỉ cần người đứng ra tập hợp các nghiên cứu này lại là ta có thể xây dựng được một dự án  luật phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của  Hiến pháp. Tôi cho là không có gì không thể làm được.

Đề xuất của ông có nhận được sự ủng hộ của cơ quan Quốc hội?

- Như hôm nọ khi thấy Luật Biểu tình không có tên trong chương trình xây dựng chương trình luật, pháp lệnh năm 2014 của QH thì tôi nêu ý kiến là nếu có nhiều luật quá, QH không làm kịp, không có đủ kinh phí, thời gian để làm thì tôi xin thưa, cá nhân tôi sẽ nhận đứng ra vận động mọi người.

Vừa qua khi thảo luận tổ về dự thảo Hiến pháp sửa đổi, có một số đại biểu cho rằng nếu vẫn chưa soạn các dự án luật như Luật Biểu tình, Luật trưng cầu dân ý thì Hiến pháp dù có thông qua vẫn chỉ là một bản Hiến pháp treo?

- Theo tinh thần Hiến pháp hiện hành thì Quốc hội còn đang nợ nhân dân những luật rất cấp thiết như Luật biểu tình, Luật trưng cầu dân ý.

 

Đặt giả thiết nếu chúng ta có được Luật trưng cầu dân ý rồi thì rõ ràng đến thời điểm sửa Hiến pháp này chúng ta có thể đem ra trưng cầu dân ý về Hiến pháp sửa đổi hoặc trưng cầu dân ý một số nội dung khác như đổi tên nước...

Xin nói thêm, nếu chỉ là vấn đề xoay quanh các luật về biểu tình, về trưng cầu dân ý, về lập hội thì có lẽ cũng không cần phải sửa Hiến pháp làm gì bởi thực tế Hiến pháp hiện nay cũng đã đưa ra các quy định đó rồi.

Mà món nợ về Luật biểu tình là món nợ ít nhất là từ năm 1959 cho đến nay.

Vào tháng 9/1945 Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 31 ngày 13/9  yêu cầu giữ quyền biểu tình của người dân, hồi đó gọi là quyền tự do hội họp. Chỉ yêu cầu báo trước 24 tiếng đồng hồ.

Bây giờ cơ quan chức năng phải trả lời là sắc lệnh này của Hồ Chí Minh có bị hủy bỏ chưa. Điều đáng nói là trong bối cảnh chính quyền còn non trẻ, thù trong giặc ngoài, dân trí còn thấp mà Hồ Chủ tịch không hủy bỏ quyền đó. Vậy không có lý do gì mà thời điểm ngày nay lại không tiếp tục thể chế hóa quyền đó của người dân.

Hơn nữa, chính Thủ tướng cũng đã đề nghị ban hành luật này từ kỳ họp trước. Qua trao đổi với một số anh em công an, nhiều anh em họ cũng mong có Luật Biểu tình để dễ quản lý và đáp ứng mong mỏi của người dân. Với công cụ hiện nay quản lý không phù hợp, quy định đã lỗi thời, dễ đánh đồng giữa việc người dân biểu tình chính đáng đòi hỏi quyền lợi cho mình với việc tụ tập đông người, gây rối an ninh trật tự. Chúng ta đã nợ Luật Biểu tình quá lâu rồi, cần phải ban hành càng sớm càng tốt".

Lê Nhung

Nguồn: VNN.

 

-->đọc tiếp...

BÁO ĐỘNG VỀ SỰ PHỤ THUỘC VÀO NỀN KINH TẾ TRUNG QUỐC

Tham luận của Đại biểu Trương Trọng Nghĩa trước Quốc hội

Đôi lời của Ba Sàm: Tối qua báo Tuổi trẻ đăng bài tham luận trước Quốc hội của Đại biểu Trương Trọng Nghĩa, nhan đề ”Lo lắng kinh tế Việt Nam phụ thuộc vào Trung Quốc“. Tuy nhiên, so với bản gốc mà ông gửi cho các báo, bản trên Tuổi trẻ có thiếu vài đoạn.

Do đó, chúng tôi xin đăng toàn văn bài tham luận này. Toàn bộ phần chữ có màu xanh là nguyên văn bản tham luận, riêng phần màu danh dương ở đầu không có trên Tuổi trẻ. Phần chữ có màu đen là Tuổi trẻ thêm vào so với bản mà chúng tôi có được.

Tuổi trẻ

30/05/2013 21:12 (GMT + 7)

Lo lắng nhiều lĩnh vực của nền kinh tế đã và đang phụ thuộc vào Trung Quốc, đại biểu Trương Trọng Nghĩa (đoàn TP.HCM) đã có bài tham luận đăng ký phát biểu tại hội trường Quốc hội ngày 30-5.

 Do không đủ thời gian, ông đã gửi tham luận đến Ban thư ký kỳ họp. 

TTO xin gửi đến bạn đọc bản tham luận này.

Đại biểu Quốc hội Trương Trọng Nghĩa cho biết:

Kính thưa Quốc hội, kính thưa chủ tọa đoàn,

Tôi xin góp một số ý kiến như sau.

Các đại biểu QH, trong đó có tôi, với tinh thần chia sẻ khó khăn với Chính phủ, đã đem hết tâm huyết và trách nhiệm  để phân tích tình hình và đề ra giải pháp phát triển KT-XH cho năm 2013. Điểm nổi bật  là, tuy thừa nhận những nỗ lực và thành tựu của Chính phủ trong 2012 và 4 tháng đầu 2013, khá nhiều đại biểu cho rằng Báo cáo của Chính phủ không phản ánh đầy đủ và xác thực tình hình khó khăn, yếu kém, cả về những con số lẫn đánh giá, nhận định. Mặt khác, 8 giải pháp của Chính phủ nặng về liệt kê các đầu việc, các yêu cầu và mục tiêu phán đấu, không ít nội dung chỉ mới là những khẩu hiệu. Ban Thư ký đã có bản tổng hợp rất đầy đủ những ý kiến của đại biểu, rất mong Thủ tướng và các thành viên Chính phủ nghiên cứu kỹ các thông tin đó để vận dụng trong trọng trách của mình nhằm làm chuyển biến tình hình.

Tôi xin phép tập trung vào một điểm ít được nêu lên. Nhiều cử tri, doanh nghiệp, các chuyên gia kinh tế đã hết sức lo lắng về việc nhiều lĩnh vực của nền kinh tế nước ta đã và đang phụ thuộc vào nền kinh tế Trung Quốc với tốc độ, qui mô và tính chất đáng báo động. 

Về đầu tư xây dựng, nhà thầu Trung Quốc đã thắng thầu nhiều (thậm chí phần lớn) dự án lớn, chủ yếu dựa vào tiêu chí giá rẻ, và những cam kết “muốn gì có nấy”, về sau mới thấy công nghệ, nhân lực và cả nguồn vốn của họ đều không đạt yêu cầu. 

Thương lái TQ xâm nhập sâu vào các vùng miền nước ta, chi phối thị trường bằng các thủ thuật giá, thu mua với giá rẻ những mặt hàng để lại tác hại nhiều mặt cho chúng ta (như vụ mua cây trâm cổ ở Quảng Ngãi). Có những thứ không biết họ mua để làm gì. Nông sản, thực phẩm  và hàng công nghiệp TQ giá rẻ tràn ngập nước ta mà không bị kiểm soát về chất lượng và vệ sinh, an toàn, thậm chí có những mặt hàng dán mác VN. Có trường hợp dán cờ TQ lên hàng hóa bày bán trong siêu thị Việt Nam, mà chẳng dán cờ của nước nào khác, kể cả cờ VN. Hình cờ TQ dùng minh họa trong sách học đánh vần trong nhà trường VN, với lý do sách dịch từ TQ nên phải in cờ họ. 

Do sức cạnh tranh giảm sút, thiếu công nghiệp hỗ trợ, ngày càng nhiều doanh nghiệp VN phụ thuộc vào nguồn nguyên phụ liệu đầu vào và cả công nghệ thấp của TQ, bởi vì giá rẻ, cách mua bán linh hoạt, và VN thiếu rào cản kỹ thuật rào, quản lý cửa khẩu lỏng lẻo. Trước tình hình kinh tế suy thoái, đang có sự e ngại về việc VN có thể trở thành bãi đáp công nghệ thấp cho các nhà đầu tư TQ, vì giá lao động rẻ, và quản lý dễ dãi về an toàn, vệ sinh, môi trường. 

Đã có sự báo động là một số ngành công nghiệp VN có thể sẽ nhường chỗ cho doanh nghiệp TQ trên sân nhà. Có chuyên gia cung cấp số liệu là trong khi nước ta xuất siêu trong năm 2012, thì chúng ta lại nhập siêu trên 16 tỷ đô la từ TQ. Có thể nói, mọi nỗ lực và thành tích của chúng ta trong hơn hai thập kỹ qua trong việc đa phương hóa, đa dạng hóa đầu tư, thương mại, công nghệ và thị trường đang có nguy cơ bị xóa sổ. 

Tôi cho rằng, chúng ta chưa điều tra và nắm rõ  đầy đủ số liệu, thông tin về sự phụ thuộc của nền kinh tế VN vào nền kinh tế TQ, nhất là  trong lĩnh vực đầu tư tài chính, mua bán công ty khi những thương vụ ấy diễn ra ngoài quốc gia. Sự lệ thuộc về kinh tế, nếu không có giải pháp đối phó, sẽ được sử dụng để phối hợp nhịp nhàng với cuộc đấu tranh về chủ quyền lãnh thổ trong tình huống cần thiết. Khi Trung Quốc uy hiếp tàu cá Việt Nam ngay trong vùng đặc quyền kinh tế của chúng ta, như báo chí đưa tin sáng nay, thì nguy cơ này càng hiển hiện.

 Trong thế giới ngày nay, dù toàn cầu hóa và hội nhập ở mức độ cao, tình trạng “mạnh được yếu thua”, “khôn sống mống chế” vẫn tồn tại và thách thức. Vì vậy, nhất là đối với các nước nhỏ yếu, hội nhập phải đi đôi với tăng sức cạnh tranh và bảo hộ hợp lý, nếu không thì chúng ta sẽ thua trên chính sân nhà. Đó là lời cảnh báo chuẩn xác cách đây gần hai mươi năm, khi chúng ta gia nhập AFTA, sau đó là WTO. 

Thua kém có nhiều mức độ, nhưng lệ thuộc về kinh tế là sự thua kém đáng sợ nhất, nhất là khi nó đi kèm với mối đe dọa về chủ quyền lãnh thổ. 

Rất mong Chính phủ sớm có giải pháp để khẩn trương, kịp thời ứng phó trước mắt, đồng thời có đối sách mang tính căn cơ, chiến lược lâu dài”. 

Xin cám ơn Quốc hội.

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa

Nguồn: Ba Sàm

 

-->đọc tiếp...

2013: THỜI CƠ CỦA NHỮNG BƯỚC NGOẶT ĐỔI MỚI

2013: THỜI CƠ CỦA NHỮNG BƯỚC NGOẶT ĐỔI MỚI

Qua kinh nghiệm của lịch sử Việt Nam và nhiều quốc gia khác, lãnh đạo có thể là lực đẩy hoặc lực cản cho sự tiến lên của đất nước. 

Năm 2013, hàng loạt trọng trách rất lớn sẽ đặt lên vai QH. Lá phiếu của các vị đại biểu do nhân dân tín nhiệm bầu lên sẽ quyết định nhiều vấn đề mang tính chất đặt nền móng cho sự phát triển của đất nước trong vận hội mới, thực hiện nhiều việc chưa từng có tiền lệ... Pháp Luật TP.HCM đã có cuộc trò chuyện đầu năm với luật sư Trương Trọng Nghĩa, đại biểu QH, Ủy viên Ủy ban Tư pháp của QH, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam. 

. Phóng viên: Thưa ông, năm 2013, hàng loạt trọng trách rất lớn sẽ đặt lên vai QH và lá phiếu của từng đại biểu: Thông qua Bản Hiến pháp (HP) sửa đổi HP 1992, thông qua Luật Đất đai sửa đổi, lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do QH bầu hoặc phê chuẩn… Tâm thế của ông cho những việc này trong năm mới như thế nào? 

+ Đại biểu QH Trương Trọng Nghĩa: Tôi rất xúc động, cũng rất băn khoăn vì những công việc của QH năm nay và khóa 13 này thực chất là những thời cơ để Việt Nam tạo được một bước ngoặt trong công cuộc đổi mới đất nước. Phải đặt những công việc đang làm trong bối cảnh chung của đất nước và quốc tế để thấy tầm vóc và ý nghĩa của nó. Mục tiêu cao nhất của Việt Nam là xây dựng một quốc gia “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” trong một thế giới đang hội nhập và toàn cầu hóa, cạnh tranh nhau để làm cho đất nước văn minh, thịnh vượng.

Để thực hiện được mục tiêu nêu trên, theo tôi, chúng ta phải giải quyết được ba yêu cầu bức xúc gắn kết với nhau hiện nay là dân chủ hóa xã hội, chống tham nhũng và bảo vệ chủ quyền đất nước. Việc sửa đổi HP và hệ thống luật pháp phải tạo điều kiện pháp lý để đáp ứng được ba yêu cầu này trên thực chất. HP phải đặt “đường ray” pháp lý tiến tới một nước Việt Nam dân chủ, công bằng, văn minh một cách thực sự và thực chất ngay từ bây giờ. Nếu không, việc sửa HP, sửa luật hay lấy phiếu tín nhiệm chỉ là hình thức, chỉ gây tốn kém, quan trọng hơn là làm mất thời cơ phát triển. 

Tầm nhìn của lãnh đạo rất quan trọng 

. Hiện toàn dân đang góp ý cho bản dự thảo sửa đổi HP 1992 (kéo dài từ ngày 2-1 đến 31-3-2013). Vậy cần làm gì để việc này phát huy tác dụng của nó? 

+ Việc góp ý dự thảo HP cần phải được tiếp tục sau ngày 31-3-2013, thậm chí sau khi QH cho ý kiến vào kỳ họp thứ 5 tới đây. Riêng các đại biểu QH còn phải góp ý cho đến lúc bấm nút thông qua. Tuy nhiên, không kém quan trọng là cơ chế đánh giá, phân tích và tiếp thu các góp ý. Nó phụ thuộc vào nhận thức, tầm nhìn, quan điểm và cách làm của lãnh đạo Đảng và Nhà nước hiện nay.

Qua kinh nghiệm của lịch sử Việt Nam và nhiều quốc gia khác, lãnh đạo có thể là lực đẩy hoặc lực cản cho sự tiến lên của đất nước. Vua Tự Đức chẳng hạn, về cá nhân là người đạo đức tốt nhưng về chính trị là điển hình của một nhà lãnh đạo thiển cận, bảo thủ, triệt tiêu các động lực cải cách khiến đất nước suy yếu và dễ dàng thất thủ trước ngoại xâm. Đây là bài học cốt lõi của những người cầm quyền. Nhiệm kỳ của anh có thể qua nhưng lịch sử thì anh không xóa được. 
.

 Đại biểu QH Phạm Thị Phương (Hà Tĩnh) phát biểu tại hội trường về Nghị quyết tổ chức lấy ý kiến nhân dân dự thảo sửa đổi HP năm 1992 trong kỳ họp QH vừa qua.Ảnh: TTXVN

Mấy tháng qua, nhân dân, trong đó có nhiều vị cách mạng lão thành, nhân sĩ, trí thức và cả những người lao động bình thường đã góp nhiều ý rất tâm huyết, thiện chí và sáng suốt. Nhiều ý kiến chỉ ra những hạn chế, khiếm khuyết của dự thảo và vượt lên trên tầm của dự thảo. Tôi đề nghị PHẢI CÓ MỘT BẢN DỰ THẢO MỚI tiếp thu nghiêm túc những điểm đúng đắn, hợp lý trong những góp ý vừa qua. Như đã nói, đây là trách nhiệm của những người lãnh đạo cao nhất, không chỉ là Ban Biên tập. Đây cũng không chỉ là trách nhiệm đối với việc ban hành một bản HP mà là với những thời cơ mới trong sự nghiệp bảo vệ và phát triển đất nước. 

Bốn vấn đề cần lưu tâm khi sửa HP 

. Theo ông, vấn đề nào cần được lưu tâm một cách thích đáng nhất cho bản HP sửa đổi lần này? 

+ Có bốn nội dung và yêu cầu chủ yếu: Bảo đảm quyền tự do, dân chủ của nhân dân, thể hiện qua quyền con người và quyền công dân; quy định các nguyên tắc cơ bản của chế độ chính trị là một chế độ cộng hòa, dân chủ, mọi quyền lực thuộc về nhân dân; các quy định bảo đảm độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam; các định chế của ba nhánh quyền lực nhà nước (lập pháp, hành pháp và tư pháp) có phân công rành mạch và kiểm soát lẫn nhau. 

. Có ý kiến cho rằng cần lấy tinh thần bản HP 1946 soi rọi cho việc sửa đổi HP 1992 lần này. Quan điểm của ông về việc này thế nào? 

+ HP 1946 là một bản HP của một hoàn cảnh lịch sử cụ thể, với những ưu điểm và hạn chế chủ quan và khách quan của nó. Cái cần tiếp thu là những tinh hoa của bản HP ấy, không phải là những quy định cụ thể. Ví dụ, ta hay nói đến hạn chế của HP 1992 là việc trưng cầu ý dân không phải là quyền của dân mà là của QH. Trong khi HP 1946 quy định người dân có quyền phúc quyết về sửa đổi HP và những vấn đề quan hệ đến vận mệnh quốc gia, nhưng xem kỹ thì quyền này chỉ được thực hiện khi có 2/3 tổng số nghị viên tán thành. Tôi ủng hộ việc khôi phục quyền phúc quyết của dân như HP 1946 nhưng phải khắc phục hạn chế này của HP 1946. Theo tôi, điều quan trọng là phải giải quyết những vấn đề của HP hiện nay chủ yếu từ thực tiễn và nhu cầu của đất nước trong bối cảnh của thế kỷ 21, với những kiến thức, thông tin và kinh nghiệm ở thời điểm hiện tại. 

Làm hình thức = tốn kém + phản tác dụng 

. Trong kỳ họp thứ 5 vào tháng 5 tới, lần đầu tiên QH tổ chức lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do QH bầu hoặc phê chuẩn. Sự kiện này rất thu hút sự chú ý của dư luận. Theo ông, cái khó mà các đại biểu QH sẽ gặp phải trong việc này là gì? 

+ Theo tôi, cái khó chủ yếu là nhiều đại biểu QH mang nhiều chiếc mũ cùng một lúc: Vừa là đại biểu dân cử, vừa là công chức (của lập pháp, hành pháp hay tư pháp), vừa là cán bộ Đảng cao cấp của trung ương hay địa phương. Chưa kể các đại biểu QH được tổ chức, sinh hoạt và lãnh đạo theo từng đoàn ở mỗi địa phương. Nhiều trách nhiệm, cương vị, quan hệ và lợi ích chi phối lá phiếu của họ.

Về nguyên lý, khi đã là đại biểu dân cử thì dù là cán bộ, đảng viên, công chức hay thường dân thì đều phải đặt lợi ích của đất nước và nhân dân lên cao nhất. Bản thân tôi sẽ và tôi rất mong đa số đại biểu QH sẽ biết cách xử lý được tốt các mối quan hệ của họ để có một lá phiếu khách quan, trung thực, đúng trách nhiệm mà nhân dân đã giao phó. 

. Cũng có người lo ngại việc lấy phiếu, bỏ phiếu tín nhiệm theo thời gian rồi cũng sẽ rơi vào hình thức. Ông nghĩ QH cần làm gì để gạt bỏ tâm trạng này? 

+ Một điều quan trọng quyết định thành bại của việc lấy phiếu, bỏ phiếu tín nhiệm là đại biểu phải được cung cấp thông tin và tự mình thu thập thông tin đầy đủ, trung thực về những quan chức thuộc diện được lấy phiếu. Như tôi, ngoài báo chí, dư luận trong nhân dân, trong cử tri và cảm nhận của riêng tôi, tôi không có nguồn thông tin nào khác về việc hoàn thành trách nhiệm hay hiệu quả công việc của bộ trưởng bộ A hay bộ B chẳng hạn. Nếu không có đủ thông tin thì việc bỏ phiếu dễ bị cảm tính và chi phối bởi những lợi ích chủ quan. Do vậy, từ đây đến kỳ họp, lãnh đạo QH và Chính phủ phải có cách giúp các đại biểu khắc phục khó khăn này.

Lấy phiếu, bỏ phiếu tín nhiệm là công việc mới của QH, làm tốt thì sẽ có tác dụng tích cực đối với toàn bộ hệ thống nhà nước, củng cố niềm tin của nhân dân, nếu làm hình thức thì vừa tốn kém vừa phản tác dụng. 

. Xin cảm ơn ông.

Nhân dân là người chủ thật sự của đất đai  . Phóng viên: Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đang lấy ý kiến nhân dân tiếp tục khẳng định “đất đai thuộc sở hữu toàn dân”. Vậy cần bịt những lỗ hổng nào trong luật sửa đổi tới đây để hạ nhiệt tình trạng khiếu kiện liên quan tới lĩnh vực này, thưa ông?  + Ông Trương Trọng Nghĩa: Qua thăm dò dư luận của nhân dân, của cử tri và của một số đại biểu QH, Việt Nam nên đa dạng hóa sở hữu đất đai, có sở hữu nhà nước, sở hữu tập thể và sở hữu tư nhân đối với những loại đất đai khác nhau. Một chế định sở hữu đa dạng về đất đai là phù hợp và có nhiều ưu điểm để phát triển đất nước.  Luật Đất đai nhất thiết phải phù hợp với HP nên phải được sửa đổi sau khi có HP sửa đổi. Nếu HP vẫn khẳng định chỉ có sở hữu toàn dân về đất đai thì Luật Đất đai phải tuân thủ HP. Tuy nhiên, phải bảo đảm nguyên tắc: Nhân dân là người chủ của đất nước, của Nhà nước, cũng là người chủ của đất đai, không thể bị đối xử như những “tá điền” của Nhà nước. Dù đất đai có thể bị thu hồi vì lợi ích công thì cũng phải có quy định bảo đảm các quyền của người sử dụng đất và quy định chặt chẽ trách nhiệm của Nhà nước. Chỉ có như vậy mới khắc phục việc lạm dụng quyền lực để thu hồi đất đai tràn lan, tùy tiện, xâm hại nghiêm trọng quyền lợi của nhân dân và gây lãng phí lớn như vừa qua.  .

MINH CƯỜNG thực hiện

Nguồn: Pháp luật Tp HCM 

-->đọc tiếp...

LS.ĐBQH TRƯƠNG TRỌNG NGHĨA: LOẠI TRỪ NHỮNG QUY ĐỊNH XA RỜI CUỘC SỐNG

Luật sư, Đại biểu Quốc hội Trương Trọng Nghĩa:

Loại trừ những quy định xa rời cuộc sống

17/12/2012 – 07:10 

Luật pháp phải có “tính thiêng” của nó. Không thể cứ ban hành ra thấy bị phản ứng thì hoãn áp dụng để xem xét chỉnh sửa. 

Nhiều quy định do cơ quan quản lý hành chính nhà nước ban hành không đi vào được cuộc sống khiến phải hoãn tới, hoãn lui thời điểm áp dụng. Mới đây nhất là việc cho lùi thời điểm áp dụng quy định phải có quy hoạch 1/500 mới được cấp giấy phép xây dựng trong Nghị định 64/2012. Điều này không chỉ làm ảnh hưởng đến hiệu lực của pháp luật mà còn ảnh hưởng rất lớn đến uy tín của Nhà nước. Pháp Luật TP.HCM trò chuyện đầu tuần với luật sư Trương Trọng Nghĩa, Phó Chủ tịch Liên đoàn luật sư VN, thành viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, xoay quanh vấn đề này.

Mở đầu câu chuyện, luật sư, đại biểu QH Trương Trọng Nghĩa cho biết:

+ Tôi đã gửi chất vấn Thủ tướng tại kỳ họp thứ 4 vừa rồi về một số quy định quản lý hành chính nhà nước không phù hợp gần đây như ghi tên cha mẹ vào CMND; giao CSGT xử phạt xe không chuyển quyền sở hữu, để lại 70% tiền xử phạt cho CSGT… Thừa ủy quyền của Thủ tướng, các bộ liên quan đã trả lời bằng văn bản trong đó có lý giải nhiều nguyên do nhưng thật sự tôi thấy chưa thuyết phục.

Quy định cũ, xa rời thực tiễn

. Phóng viên: Ông thấy chưa thuyết phục thế nào?

+ Luật sư Trương Trọng Nghĩa: Những viện dẫn của các cơ quan quản lý nhà nước về việc vì sao lại có những quy định này và vì sao phải áp dụng nó cho thấy họ không đứng trên nhu cầu thực tiễn. Có những cái không hợp lý hoặc lỗi thời nhưng vẫn được lôi ra thực hiện. Chẳng hạn như việc ghi tên cha mẹ vào CMND đã được quy định từ Nghị định 05/1999, sau đó tiếp tục ghi nhận tại Nghị định 170/2007. Hơn 10 năm qua quy định đấy không được thực hiện, đến giờ lại mang ra thí điểm. Trong khi đó việc này đâu cần cho quản lý nhà nước, cũng không cần cho nhân dân, lại xâm phạm bí mật đời tư và có thể gây xáo trộn quan hệ gia đình và xã hội, dẫn đến phát sinh tranh chấp trong một số lĩnh vực. Theo tôi đã thấy không hợp lý, không cần thiết cho ai thì bỏ đi chứ chẳng phải thí điểm làm gì, gây thêm phiền toái cho nhân dân và thêm rắc rối cho quản lý nhà nước lẫn xã hội.

Tương tự, quy định CSGT có quyền phạt xe không chính chủ tại Nghị định 71/2012 mới đây đã xâm phạm quyền sử dụng tài sản của chủ sở hữu và gây phiền hà cho người dân…

. Đúng như luật sư nói, dư luận gần đây rất bức xúc trước việc nhiều quy định rất tréo ngoe với thực tiễn, dẫn đến các cơ quan quản lý phải kiếm cách “hoãn binh” để điều chỉnh. Theo ông, kiểu làm chính sách ấy cho thấy lỗ hổng gì?

+ Nó cho thấy sự quan liêu, xa cách nhu cầu cuộc sống trong quá trình làm chính sách. Cơ quan tham mưu không nhận ra đòi hỏi từ người dân, từ thực tiễn nên khi áp dụng mới tréo ngoe, thậm chí không thể thực hiện được. Đó là kiểu làm chính sách từ trên trời ban xuống hay cách rất cũ mà ta nói hoài là “làm chính sách từ salon, phòng máy lạnh”.

Trong khi ấy có những chuyện từ lâu lẽ ra phải có những quy định để điều chỉnh thì lại chậm ban hành hoặc sửa đổi, chẳng hạn như quy định về quyền biểu tình của người dân. Nội dung trong Nghị định 38/2005 đem áp dụng đối với vấn đề này hiện nay đã không còn phù hợp. Theo tôi, cần thiết phải sửa đổi nghị định này trong thời gian chờ ban hành Luật Biểu tình bởi không thể đánh đồng hành vi biểu tình yêu nước một cách ôn hòa với hành vi gây rối ngoài đường phố. Như thế là bất cập và gây bức xúc cho người dân.

Việc xử phạt hàng rong theo Nghị định 34/2010 ở mức cao không có tác dụng 

vì họ không đủ tiền để nộp. Ảnh: HTD

Làm chính sách kiểu mệnh lệnh

. Nhưng khổ nỗi có những nghị định trước khi ban hành cũng được tổ chức lấy ý kiến rất rầm rộ, tốn kém không ít. Các địa phương cũng kiến nghị nhiều vấn đề về tính khả thi. Thế mà đến khi ban hành chính thức thì mọi cái vẫn như cũ? Tại sao vậy?

+ Như tôi đã nói là do quan liêu, xa cách thực tế. Một biểu hiện nữa là thích dùng mệnh lệnh. Trong khi điều cần thiết khi anh ban hành một chính sách là phải tạo một hành lang pháp lý để người dân thực hiện và anh phải dự liệu sẵn mọi tình huống để đảm bảo thực thi những quy định ấy một cách hiệu quả nhất.

Tôi biết có những quy định rất lạ. Chẳng hạn Nghị định 64/2012 về cấp phép xây dựng quy định khi cấp phép xây dựng nhà thì phải phủ quy hoạch 1/500. Nhưng làm sao phủ được, quy hoạch 1/2000 còn chưa làm nổi nữa là! Điều đáng ngạc nhiên là việc này các địa phương đã cảnh báo nhưng cơ quan tham mưu vẫn làm lơ để đến thời điểm áp dụng lại phải lùi đến tháng 7-2013. Mà nói thật, đến thời điểm đó, cái điệp khúc “lùi” thế nào cũng lại tiếp tục vì khó có thể thực hiện được yêu cầu trên, trong khi nhu cầu xây dựng nhà cửa của người dân là chính đáng phải đáp ứng.

Hay như quy định thu phí cho quỹ bảo trì đường bộ trên đầu phương tiện (Nghị định 18). Người ta kiến nghị bao nhiêu lần là thu phí theo xăng dầu chứ không nên bổ trên đầu phương tiện nhưng mọi kiến nghị cứ như rơi tõm vào khoảng không. Chắc rằng rất nhiều tổ chức và người dân sẽ bị làm khó vì quy định này sắp được thực thi.

. Thực tế hiện nay còn tồn tại một não trạng của cơ quan quản lý là cứ phạt thật nặng để cho dân biết sợ mà thực hiện. Nhưng phạt nặng quá lại dẫn đến thiếu tính khả thi?

+ Đúng là có chuyện đó, chẳng hạn như Nghị định 34/2010 xử phạt hàng rong tới 20-30 triệu đồng. Trong quản lý hành chính nhà nước thì chế tài là rất quan trọng nhưng các hình thức, mức độ chế tài hiện đang bị sử dụng tùy tiện, ít nghiên cứu cho phù hợp. Hiện nay chế tài của chúng ta thường đơn giản, bình quân chủ nghĩa và cào bằng. Chế tài thường cứ quy hết về tiền cho gọn nhưng trong một số trường hợp không có tác dụng, không có hiệu quả quản lý xã hội cao. Ví như phạt người buôn gánh bán bưng mà cao như thế thì sao mà nộp được. Trong khi ô tô vượt đèn đỏ phạt vài triệu đồng thì có gì đâu nhưng nếu bắt đi học luật lại thì có khi họ ngán hơn nhiều…

Phải tiện cho dân thực hiện

. Chính những kiểu làm chính sách như trên dẫn đến hệ lụy gì, thưa ông?

+ Luật pháp phải có “tính thiêng” của nó. Không thể cứ ban hành ra thấy bị phản ứng thì hoãn áp dụng để xem xét chỉnh sửa. Cứ như thế thì người ta không còn tin vào luật pháp nữa, thậm chí coi thường pháp luật. Rồi dẫn đến chuyện người dân không căn cứ vào pháp luật để hành xử mà họ tự xử với nhau theo “luật rừng”, gây ra những ảnh hưởng tiêu cực khác cho xã hội.

Lênin nói rằng: “Luật pháp nếu không được thực thi thì sẽ chỉ là tiếng vang trong không khí”. Để không xảy ra điều này thì việc tổ chức thực hiện luật (qua các công cụ nghị định, thông tư) của hành pháp là vô cùng quan trọng.

. Theo luật sư, cần làm gì để hạn chế tình trạng chính sách không đi cùng với cuộc sống?

+ Đầu tiên phải có cuộc chấn chỉnh về công tác soạn thảo các quy định quản lý hành chính nhà nước hiện nay. Cụ thể là phải chuyên môn hóa lực lượng này để văn bản viết ra phải đạt chuẩn mực pháp lý. Thứ hai là đổi mới cách làm theo hướng không nên chỉ giao cho các đơn vị quản lý hành chính nhà nước soạn thảo, ban hành với kiểu hành chính quan liêu như lâu nay. Phải có thăm dò ý kiến, khảo sát nhu cầu nhân dân một cách thực chất khi ban hành một quy định nào đó. Nên huy động các nguồn trí tuệ khác của xã hội vào công tác này, nhất là lực lượng chuyên gia.

Điều quan trọng nhất là ban hành chính sách trong quản lý hành chính nhà nước thì phải ưu tiên cho người dân trong chấp hành thực hiện chứ không phải vì thuận tiện cho cơ quan quản lý mà đẩy bất tiện về phía người dân. Nghĩa là phải theo phương châm là quyền lực thuộc về nhân dân thì anh phải làm sao thuận tiện nhất cho nhân dân.

Song song đó, việc tổ chức thực thi các quy định cũng phải thấu đáo, chất lượng cán bộ thực thi cần phải đảm bảo. Ngoài ra, chế tài hành chính phải sát hợp, linh hoạt, tùy điều kiện, địa phương, đối tượng mà có chế tài cho hiệu quả.

. Xin cảm ơn ông.

Nhiều ý kiến cho rằng cần có hình thức chế tài đối với việc ban hành các quy định trái hiến pháp, trái luật, không hợp lý, không khả thi, gây tốn kém tiền bạc của Nhà nước và nhân dân. Ông nghĩ sao về điều này?

+ Luật sư Trương Trọng Nghĩa: Theo quy định hiện nay, QH có trách nhiệm giám sát việc ban hành các công cụ quản lý hành chính nhà nước trái hiến pháp, trái luật. Nhưng làm sao giám sát cho hết được. Chưa kể việc giám sát ấy được thực hiện theo một quy trình làm việc mang nặng tính nội bộ chứ không phải mang tính phán quyết theo quy trình tố tụng. Cần thiết phải có một cơ quan chuyên trách thực hiện điều này để đưa ra một kết luận mang tính phán quyết. Có thể đó là Hội đồng Bảo hiến như đề xuất của nhiều người khi bàn về việc sửa đổi Hiến pháp 1992. Nhưng cụ thể nó như thế nào thì cần phải có những xem xét thấu đáo.

MINH CƯỜNG thực hiện

Nguồn: Pháp luật TPHCM

-->đọc tiếp...